اروتیک موشکی‌ها

موشکی‌ها مردمی از عصر آهن در آناتولی بودند که تنها از طریق سوابق دشمنانشان شناخته می‌شوند: پادشاهان آشوری از قرن دوازدهم تا قرن هفتم پیش از میلاد درباره آنان نوشتند، نویسندگان یونانی بعدها نام مرتبطی، یعنی موشوی، را به مردمی کوهستانی در لبه قفقاز نسبت دادند، و سپس این نام از تاریخ محو شد. هیچ متنی به زبان موشکی باقی نمانده، هیچ شهری به طور قطعی متعلق به آنان نیست، و معلوم نیست که آیا این واژه هرگز نامی بوده که خودشان برای خود برگزیده بودند. میراث آنان مجموعه‌ای از نام‌ها، بحث‌ها و یک پادشاه مشهور است.

آشور نخستین بار حدود 1115 پیش از میلاد با آنان روبه‌رو شد، هنگامی که تیگلات‌پیلسر اول ادعا کرد بیست هزار موشکی را زیر فرمان پنج پادشاه در کاتموهو، در بالادست دجله، درهم شکسته است. کاتبان او می‌افزایند که موشکی‌ها پنجاه سال پیش از آن آلزی و پوروولومزی را، نزدیک جایی که آرسانیاس (مورات) به فرات می‌پیوندد، در اختیار داشته‌اند؛ و این، ورود آنان را دقیقاً در خلائی جای می‌دهد که با فروپاشی هیتی‌ها پدید آمد. این گروه شرقی سه قرن در سوابق آشوری به عنوان حضوری سرسخت در کوهستان باقی می‌ماند، در یک دوره خراج می‌پردازد و در دوره بعد غارت می‌کند. سپس در قرن هشتم، نام به سوی غرب می‌جهد. وقایع‌نامه‌های سارگون دوم از میتای موشکی سخن می‌گوید که پیش از آنکه در سال 709 پیش از میلاد صلح کند، از کارکمیش و تابال در برابر آشور حمایت کرده بود، و میتا به طور گسترده با میداس گوردیونی، پادشاه فریجی افسانه‌ها، یکی دانسته می‌شود. برای آشوری‌ها، موشکی به سادگی به معنای فریجیه بود. این پرسش دشوار باقی می‌ماند: آیا کوهنشینان شرقی و پادشاهی غربی یک قوم مهاجر بودند یا دو قوم که نامی مشترک داشتند؟ پژوهشگران برای مهاجران فریجی از تراکیه، برای جمعیتی نخستین با زبان ارمنی، و برای نیاکان کارتولی میسخی‌های گرجی استدلال کرده‌اند، و هیچ‌یک از این فرضیه‌ها به قطع اثبات نشده است.

میراث آنان از طریق نام‌ها امتداد یافته، نه از طریق اخلافشان. هرودوت موشوی‌ها را در ولایت نوزدهم امپراتوری پارس برمی‌شمارد و می‌گوید آنان با کلاه‌خودهای چوبی، سپرهای کوچک و نیزه‌های بلند نوک‌تیز همراه خشایارشا لشکر کشیدند، و منطقه گرجی مسخیتی هنوز این واژه را حمل می‌کند. مشک در کتاب مقدس، که در سفر پیدایش و حزقیال همراه با توبال (در آشوری تابال) آمده، تقریباً قطعاً همان نام است و یوسفوس آن را در کاپادوکیه قرار داد. کتیبه‌های روسای دوم اورارتویی، موشکی‌ها را در میان مردمانی می‌آورد که برای پر کردن قلعه‌های تازه‌اش کوچانده شده‌اند، نشانه‌ای از اینکه شاخه شرقی هنوز در قرن هفتم حضور داشت تا ریشه‌کن شود. هر نامی که برای خود برگزیده بودند، به نظر می‌رسد موشکی‌ها در غرب در فریجیه و در شرق در ارتفاعات ارمنستان و گرجستان جذب شده‌اند و نامی بر جای گذاشته‌اند که از هر واقعیتی درباره مردمی که صاحب آن بودند، عمر بیشتری یافت.