اروتیک مبوگو

مبوگوها بیش از هر چیز با چیزی شناخته می‌شوند که زبان‌شناسان درباره‌اش بحث می‌کنند و خود مبوگوها به‌سادگی به کارش می‌برند: شیوه‌ای از سخن گفتن که دستور زبان بانتو را حفظ می‌کند اما واژگان دیگری را به جای آن می‌نشاند که بخش عمده‌اش کوشی است. در آن زبان درونی خود را Vamaa می‌نامند و زبان را Ma'a. آنان قومی کوچک هستند که شمارشان به چند هزار نفر می‌رسد و در نقاط پراکنده‌ای از کوه‌های اوسامبارای غربی در شهرستان لوشوتو در شمال‌شرقی تانزانیا زندگی می‌کنند، در اطراف ماگامبا، رانگوی و بومبولی، و در میان شامباهای بسیار پرشمارتر قرار دارند.

روایت خود آنان از چگونگی رسیدنشان به آنجا از شمال به جنوب پیش می‌رود. بنا بر روایات سنتی، نیاکانشان دامدارانی در فلات لایکیپیا در کنیا بودند که ماسایی‌ها بیرونشان راندند، سپس از کوه‌های پاره گذشتند و پس از آن به اوسامبارا بالا رفتند، جایی که چراگاه‌های مرتفع و خنک بالای مزارع شامباها را در اختیار گرفتند. این تاریخ در گفتار آنان دیده می‌شود. مبوگوی روزمره که گویشورانش آن را زبان عادی می‌نامند، زبانی بانتوست بسیار نزدیک به پاره. مبوگوی درونی بر همان دستور زبان، همان رده‌های اسمی و پایانه‌های فعلی استوار است، اما بیشتر واژه‌های معمول را با مجموعه‌ای موازی جایگزین می‌کند که از زبان‌های کوشی گرفته شده و کمی از واژگان ماسایی در آن آمیخته است. هر که شکل درونی را سخن می‌گوید، شکل عادی را نیز سخن می‌گوید، افزون بر شامبایی و سواحیلی. یک مکتب فکری Ma'a را بازمانده زبانی کوشی می‌داند که دستورش به‌تدریج با بانتو جایگزین شده است. مکتب دیگری که بر پایه کار میدانی طولانی در کوهستان بنا شده، واژگان درونی را چیزی می‌بیند که جامعه عمداً نگه داشته و پرورانده تا خود را از همسایگانش متمایز کند. در هر صورت این موردی کمیاب است و به همین دلیل است که یک قوم کوچک کوهستانی تقریباً در هر کتاب درسی درباره تماس زبان‌ها ظاهر می‌شود.

جدایی‌گزینی هم یک عادت بود و هم یک واژگان. زیر حکومت پادشاهی شامباها، مبوگوها در حاشیه ماندند، در مرتفعات دامداری می‌کردند و پیوندهای آیینی خود را رو به پاره نگه می‌داشتند، جایی که برخی تبارها برای آیین تشرف به آنجا بازمی‌گشتند. دام مدت‌ها پس از آنکه کشاورزی ضروری شد، همچنان معیار ثروت ماند. امروز بیشتر خانوارها، مانند دیگر ساکنان اوسامبارا، ذرت، لوبیا و سبزیجات را روی قطعه‌زمین‌های شیب‌دار می‌کارند، و زمین‌های پرجمعیت و ذخیره‌گاه‌های جنگلی، چراگاه‌های قدیمی را تنگ کرده‌اند. اسلام و مسیحیت هر دو حضور دارند، همان‌طور که در سراسر لوشوتو هستند، و در کنار تعهدات تباری که هنوز اهمیت دارند جای گرفته‌اند. مبوگوهای جوان‌تر به آسانی به سواحیلی سخن می‌گویند و زبان درونی کمتر از گذشته شنیده می‌شود. با این حال از میان نرفته است: هنوز همان چیزی است که مردم وقتی می‌خواهند به عنوان مبوگو و میان مبوگوها سخن بگویند به سراغش می‌روند.