اروتیک ندوگو

نِدوگو یکی از اقوام کشاورز کوچک در غرب بحر الغزال در سودان جنوبی است که پیرامون شهر وائو و در امتداد جاده‌ای به سوی دِیم زوبیر و راگا ساکن‌اند. آنچه آنان را متمایز می‌کند کمتر اندازه‌ی جمعیتشان، یعنی چند ده هزار نفر، و بیشتر موقعیتشان است: آنان مردمی با زبان اوبانگی در دورترین کرانه‌ی شمال‌شرقی آن خانواده‌ی زبانی‌اند و در کنار دنیای بسیار بزرگ‌تر نیلی‌زبانان، یعنی دینکا و لو، زندگی می‌کنند. زبانشان که آن را نِدوگو هم می‌نامند، به خوشه‌ی سره همراه با سره، بای، بویری و تاگبو تعلق دارد و بیشتر بقیه‌ی این خانواده در جنوب و غرب، یعنی در جمهوری آفریقای مرکزی و حوضه‌ی کنگو، قرار دارد. در این منطقه، وزنش بیش از آن است که شمار جمعیت نشان می‌دهد. همسایگانی چون گولو و بای معمولاً آن را به‌عنوان زبان دوم به کار می‌برند و مبلغان کاتولیک زودهنگام آن را برای آموزش و استفاده‌ی کلیسایی برگزیدند، که به آن شکل نوشتاری و مجموعه‌ای از متون چاپی داد.

این سرزمین فلات سنگ‌آهن و ساوانای جنگلی و قلمرو مگس تسه‌تسه است، پس نِدوگو زراعت‌پیشه‌اند نه دامدار: ذرت دانه‌ریز (سورگوم)، کاساوا، بادام‌زمینی و کنجد می‌کارند و چرخه‌ی سال را با شکار، ماهی‌گیری و گردآوری عسل وحشی تکمیل می‌کنند. این تفاوت با دینکای دامدار اقتصادی است، اما سیاسی هم بوده است. بیگانگان دیرزمانی نِدوگو را همراه با بالاندا، کرش، گولو، باندا و دیگران زیر عنوان فرتیت گرد آورده‌اند، اصطلاحی که با تحقیر آغاز شد و بعدها تا حدی به‌عنوان هویت منطقه‌ای بازپس گرفته شد. در قرن نوزدهم گسترش زاندی‌ها از جنوب فشار می‌آورد، در حالی که تاجران برده و عاج اردوگاه‌های مستحکمی در سراسر فلات اداره می‌کردند. دِیم زوبیر هنوز نام بدنام‌ترین آن‌ها را بر خود دارد. جامعه‌های کامل پراکنده یا جذب شدند و نِدوگوی امروز تا حدی گردهم‌آمدنِ بازماندگان است. مدیران استعماری بعدها روستاها را به کنار جاده‌ها کشاندند، تا حدی برای مهار بیماری خواب‌آور، و به همین دلیل سکونتگاه‌ها هنوز در امتداد آن جاده‌ها رشته‌وار قرار دارند.

بیشتر نِدوگو کاتولیک رومی‌اند، میراثی از پدران ورونا که در آغاز دهه‌ی 1900 در اطراف وائو مستقر شدند، و کلیسا در زندگی روزمره نهادی واقعی باقی مانده است: مدرسه، درمانگاه، محل گردهمایی و، بیش از یک بار، پناهگاه. باورهای کهن درباره‌ی نیاکان و علل بدبختی از میان نرفته‌اند؛ در زیر آن‌ها باقی‌اند و هنگامی که بیماری یا بدشانسی نیاز به توضیح دارد، به آن‌ها مراجعه می‌شود. در دهه‌ی 1980 وائو بر اثر کشتارهایی میان شبه‌نظامیان فرتیت که از سوی دولت مسلح شده بودند و دینکاهای شهر دو پاره شد، و درگیری‌ها در سال 2016 ده‌ها هزار شهرنشین، که بسیاری از آنان نِدوگو بودند، را به محوطه‌های کلیسا و یک محل حفاظت‌شده‌ی سازمان ملل راند. عربی زبان بازار وائو است، اما نِدوگو زبان خانه و روستا باقی مانده است.