اروتیک مادی

معدی در امتداد رود نیل، در منطقه‌های مرزی که جنوب سودان با شمال‌غرب اوگاندا به هم می‌رسند زندگی می‌کنند، و جمعیت کوچک‌تری در آن سوی مرز، در شمال‌شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، دارند. سرزمین آنان دو سوی رود را در نزدیکی نیمولی و آجومانی در بر می‌گیرد؛ سرزمینی از سوانا که تپه‌ها آن را شکسته‌اند و رود نیل سفید از میانش می‌گذرد. آنان بر حسب معیارهای آفریقا گروه بزرگی نیستند و شاید در مجموع چند صد هزار نفر باشند. مرز استعماریِ اوایل قرن بیستم که آنان را میان سودان و اوگاندا تقسیم کرد هنوز شیوه‌ی سخن گفتن این جامعه از خودش را شکل می‌دهد: معدی‌های اوگاندایی و معدی‌های سودانی زبان و احساس خاستگاه مشترک دارند، اما تاریخ قرن بیستمی‌شان به شدت از هم جدا شده است.

زبان معدی به شاخه‌ی سودانی میانی از خانواده‌ی نیلی-صحرایی تعلق دارد و بدین ترتیب در همسایگی زبانی کوچکی با لوگبارا، لندو و چند زبان دیگر از حوضه‌ی بالای نیل و کنگو قرار می‌گیرد. این زبان در منطقه جایگاهی ناهموار دارد: معدی‌ها و خویشاوندان سودانی‌میانی‌شان که از جنوب و شرق به گویشوران بانتو و از شمال به گویشوران نیلوتی محاصره‌اند، لایه‌ای کهن‌تر از بستر زبانی منطقه به شمار می‌روند. امروزه بیشتر معدی‌ها به یک زبان رابط منطقه‌ای نیز مسلط‌اند: عربی جوبا در مناطق جنوب سودان، و انگلیسی و گاه آچولی یا سواحیلی در اوگاندا.

مسیحیت، عمدتاً کاتولیک و آنگلیکن، از رهگذر ایستگاه‌های مبلغان در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم وارد شد و اکنون وابستگی مذهبی غالب است. این دین با رسوم کهن‌تری همزیستی دارد که واقعاً از میان نرفته‌اند: تکریم نیاکان، اقتدار بزرگان تبار در اختلافات، و متخصصان آیینی به نام odzo که به بیماری و بدشانسی‌ای می‌پردازند که انتظار نمی‌رود بیمارستان یا کشیش آن را رفع کند. مراسم تدفین اوج فرهنگی است: طولانی، پرهزینه و الزامی، که خویشاوندانی را که کار یا جنگ پراکنده‌شان کرده است به خانه بازمی‌گرداند.

این پراکندگی دومین ویژگی تعیین‌کننده‌ی تجربه‌ی معاصر معدی‌هاست. جنگ‌های داخلی سودان و شورش ارتش مقاومت خداوند در شمال اوگاندا سال‌ها جمعیت بزرگی از معدی‌ها را آواره کردند؛ و اردوگاه‌های پناهندگان در آجومانی برای یک نسل، پرجمعیت‌تر از روستاهای زادگاه شدند. بازگشت و بازسازی از اواسط دهه‌ی 2000 میلادی ادامه دارد و پرسش‌های مربوط به زمین، یعنی اینکه پیش از آوارگی چه کسی کدام قطعه را کشت می‌کرد و اکنون حق بر آن با کیست، در بسیاری از مناطق زنده و حل‌نشده باقی مانده‌اند.