اروتیک ماآله

مردم ماله کشاورزان تپه‌ها در جنوب اومو در اتیوپی هستند و در بیشتر تاریخ‌شان، ماله بودن یعنی وفاداری به یک پادشاه. پیش از آن‌که امپراتوری اتیوپی به آنان برسد، ماله پادشاهی کوچکی بود. مردم فرمانروای آن را مسئول باران و باروری زمین‌ها، دام‌ها و انسان‌ها می‌دانستند. زیر او سلسله‌مراتبی از ارشدیت آیینی قرار داشت: رؤسا، سران تبارها و سرپرستان خانوارها، که هرکدام بخشی از این وظیفه را نسبت به مردمان زیردست خود بر عهده داشتند. ترتیب تولد جزئیات کم‌اهمیتی نبود. پسر ارشد بر برادران کوچک‌ترش برتری داشت و گمان می‌رفت رفاه کوچک‌ترها به این بستگی دارد که بزرگ‌ترهایشان قربانی‌ها را درست انجام دهند.

سرزمین آنان در شرق ارتفاعات آری و شمال بنا و تسمای قرار دارد و از بلندی‌های خنک‌تر به سمت زمین‌های پست‌تر و خشک‌تر کشیده می‌شود. سورگوم و ذرت محصولات اصلی‌اند، در کنار گاو و بز، و خانوارها از دیرباز برای کار گروهی در پرکارترین مقاطع سال کشاورزی از همسایگان کمک می‌خواسته‌اند. زبان ماله به نقشه محلی پیچیدگی تازه‌ای می‌افزاید. این زبان به شاخه اومتو از زبان‌های اوموتی تعلق دارد، بنابراین خویشاوندان نزدیک آن، مانند ولایتا، گامو و گوفا، بسیار دورتر در شمال تکلم می‌شوند. آری‌ها و هامر-بناهای همسایه به شاخه‌ای جداگانه به نام اوموتی جنوبی سخن می‌گویند و تسمای‌ها به زبانی کوشی سخن می‌گویند. امهری برای امور دولتی و تجارت گسترده‌تر به کار می‌رود.

نظم کهن در اواخر قرن نوزدهم از هم فروپاشید. گسترش منلیک دوم، ماله را به دولت اتیوپی پیوست. مهاجران و مقامات شمالی باج و کار می‌گرفتند و پادشاه بیشتر به‌عنوان واسطه‌ای برای حکومت امپراتوری باقی ماند. بعدها مبلغان انجیلی گروندگانی به دست آوردند که بسیاری از آنان کسانی بودند که از سلسله‌مراتبی که به بزرگ‌ترها و پسران ارشد امتیاز می‌داد سود اندکی می‌بردند. هنگامی که انقلاب 1974 رسید، برخی از آن پروتستان‌ها با دولت مارکسیستی تازه هم‌پیمان شدند و هر دو سلطنت و آیین‌هایش را عقب‌ماندگی‌ای دانستند که باید از میان برداشته شود. مردم‌شناس، دونالد دانهام، که هنگام رسیدن انقلاب به ماله در آنجا کار می‌کرد، کتاب خود Marxist Modern را بر پایه این اتحاد نامحتمل نوشت.

امروز کلیساهای پروتستان حضوری گسترده در ماله دارند، در کنار مسیحیت ارتدوکس و آیین‌های اجدادی کهن‌تر. بیشتر مردم ماله هنوز همان تپه‌ها را کشت می‌کنند، در منطقه‌ای که نام آنان را بر خود دارد.