اروتیک خمرها

خمرها مردمی هستند که نیاکانشان آنگکور را ساختند، و همین واقعیت هنوز در نگاه خمرها به خودشان نقشی بزرگ دارد، حتی هزار سال بعد. امپراتوری‌ای که تقریباً از قرن نهم تا پانزدهم میلادی برقرار بود، تنها ویرانه بر جا نگذاشت؛ الگویی از سیمای تمدن خمر به جا گذاشت، و کامبوجِ امروز که خمرها اکثریت قاطع جمعیت آن را تشکیل می‌دهند، آنگکور را کمتر یک جاذبهٔ گردشگری و بیشتر کانونی ملی و زنده می‌داند. پرچم کشور هم تصویر آن را در خود دارد. کودکان پیش از آنکه بتوانند آن را روی نقشه پیدا کنند، یاد می‌گیرند که نقاشی‌اش کنند.

سرزمین آنان حوضهٔ دریاچهٔ تونله ساپ و بخش پایینی مکونگ است، سرزمینی مرطوب و هموار که وارونگی سالانهٔ جریان آب در آن هنگام سیلاب (دریاچه‌ای که با بارش‌های موسمی گسترش می‌یابد و کوچک می‌شود) به کشاورزی برنج، ماهیگیری و معماری خانه‌های پایه‌دار شکل داده است؛ همان چیزهایی که هنوز زندگی روستایی را تعریف می‌کنند. قلمرو خمرها فراتر از مرز امروزی امتداد دارد: خمرهای کروم بومیان خمر دلتای مکونگ‌اند، در آنچه اکنون جنوب ویتنام است، سرزمین‌هایی که تا قرن هجدهم در اختیار کامبوج بود. خمرهای شمالی که گاهی خمر سورین نامیده می‌شوند، در آن سوی کوه‌های دانگرک، در استان‌های ایسان تایلند زندگی می‌کنند و به گویشی سخن می‌گویند که قرن‌ها پیش جدا شده است. جامعه‌ای قابل‌توجه از مهاجران پس از 1975 در ایالات متحده ساکن شد، به‌ویژه در لانگ بیچ، لاول و توین سیتیز؛ جوامع پناهندگانی که سال‌های خمرهای سرخ و اردوگاه‌هایی که پس از آن آمدند، آن‌ها را شکل دادند.

زبان خمری به خانوادهٔ استروآسیایی تعلق دارد و از این رو با زبان‌های ویتنامی و مون خویشاوند است، نه با تایلندی و لائوسی که همسایگان بی‌واسطه به آن‌ها سخن می‌گویند؛ استثنایی زبانی در منطقه‌ای که زبان‌های تای بر آن غالب‌اند. این زبان نواختی (تُنال) نیست، که همین آن را در گوش متمایز می‌کند، و با خطی نوشته می‌شود که از خط پالاوای جنوب هند گرفته شده، همان ریشه‌ای که خط تایلندی و لائوسی را پدید آورد. واژگان لایه‌لایه‌اند: یک لایهٔ بنیادین خمری، سپس وام‌گیری گسترده از سانسکریت و پالی از طریق آیین هندو و بعدها از طریق بودیسم ترواده، و روی همه، واژه‌های وامی فرانسوی از دورهٔ استعمار.

بودیسم ترواده از حدود قرن سیزدهم به‌طور جدی رواج یافت و جای آمیزهٔ هندو-ماهایانای دربار آنگکور را گرفت؛ امروز همچنان دین رایج و جاری است، و راهبی با جامهٔ زعفرانی در گردش صبحگاهی برای دریافت صدقه، بخشی ثابت از صبح‌های روستاست، نه کارت پستال. باورهای کهن به ارواح، بی‌آنکه چندان اصطکاکی ایجاد کنند، کنار آن ادامه دارند؛ نئک تا، ارواح نیاکانی زمین، در همان خانه‌هایی که پسران خود را به دیر می‌فرستند، پیشکش دریافت می‌کنند. پچوم بن، جشن پانزده‌روزه‌ای که در آن باور بر این است که مردگان میان زندگان قدم می‌زنند و باید خوراک داده شوند، با جدیتی برگزار می‌شود که بیگانگان گاهی آن را دست‌کم می‌گیرند.