اروتیک ایسان

ایسان‌ها مردم فلات شمال‌شرقی تایلند هستند که حدود یک‌سوم جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند و بزرگ‌ترین گروه منطقه‌ای درون دولت تایلند به شمار می‌روند. از نظر قومی و زبانی لائو هستند و با رود مکونگ از خود لائوس جدا شده‌اند، نه با گسستی عمیق در فرهنگ. این رود روی نقشه مرز است، اما در زندگی روزمره بیشتر شبیه یک درز است. خانواده‌ها، گویش‌ها، دستور پخت غذاها و تبارهای بودایی از این سو به آن سو امتداد دارند و ایسان‌ها اغلب هویتی دوگانه برای خود قائل‌اند: شهروندان تایلند و خویشاوندان لائو.

خود فلات بسیاری از آنچه در ادامه می‌آید را شکل می‌دهد. فلات کورات خشک و شنی و مستعد خشکسالی است، خاک نازک است و فصل بارانی تعیین‌کننده. کشت برنج در شالیزارهای غرقابی هر جا ممکن باشد غالب است، اما کشاورزی ایسان در طول تاریخ به برنج گلوتینی (چسبناک) تکیه داشته، نه برنج یاسمن دشت‌های مرکزی، و نیز به بخش‌های حاشیه‌ای نظام غذایی که بر گردآوری از طبیعت و تخمیر استوارند، مانند سبزی‌های وحشی، ماهی‌های آب شیرین، فرآورده‌های نمک‌سود و ترشی‌شده، و تندی فلفل و لیمو که سوم تام و لاپ را بسیار فراتر از منطقه شناخته‌شده کرده است. در اینجا غذا نشانه قومی روشن‌تری است تا پوشاک.

زبان آنان که معمولاً ایسان یا لائوی ایسانی نامیده می‌شود، در شاخه تای خانواده کرا-دای جای دارد و با لائویی که آن‌سوی رود گفته می‌شود به‌طور متقابل قابل فهم است. این زبان، هرگاه نوشته شود، با الفبای تایی نوشته می‌شود نه الفبای لائویی؛ پیامد سیاست‌های تمرکزگرای سده بیستم که تایی معیار را از راه مدارس، پخش رسانه‌ای و دستگاه اداری کشور پیش برد. بیشتر ایسان‌های امروز در عمل دوزبانه‌اند: در خانه به ایسانی و در موقعیت‌های رسمی به تایی مرکزی سخن می‌گویند و میان این دو جابه‌جا می‌شوند، با جریان زیرینِ پیوسته‌ای از معذب بودن و حساسیت درباره اینکه کدام سیاق زبانی به کجا تعلق دارد.

دین بودایی تراوادا است، اما با رنگ‌وبوی محلی. وات روستایی مرکز اجتماعی است و تقویم رهبانی هنوز بخش بزرگی از زندگی روستایی را سامان می‌دهد، با این حال لایه‌های کهن‌تر جان‌گرایی و برهمایی همچنان دیده می‌شوند، مانند خانه‌های ارواح، باورهای فی، و جشنواره‌های موشکی بون بانگ فای که موشک‌های دست‌ساز را به سوی آسمان شلیک می‌کنند تا پیش از کاشت باران را از آسمان فرابخوانند. چرخه سالانه بون برای کسب ثواب با جدیت برگزار می‌شود.

هویت ایسان امروزی هویت مهاجرت کارگری نیز هست. دهه‌ها جابه‌جایی فصلی و دائمی به سوی بانکوک و خارج از کشور، منطقه را هم از نظر اقتصادی حاشیه‌ای و هم از نظر فرهنگی خودابرازگر کرده است. موسیقی مور لام و لوک تونگ، که زمانی پایتخت آن‌ها را کوچک می‌شمرد، اکنون سبک پاپ تایی شناخته‌شده‌ای را تعریف می‌کند. وزن سیاسی شمال‌شرقی که از نظر جمعیتی گریزناپذیر است، ایسان را به خط گسلی همیشگی در انتخابات ملی بدل کرده است.