اروتیک ایروب

ایروب‌ها مردمی کوچک و ساهوزبان‌اند که در سرزمین پرشیب و ناهموار شمال‌شرقی تیگرای در اتیوپی زندگی می‌کنند، جایی که فلات مرتفع سراشیبی خود را به‌سوی دشت‌های پست عفار آغاز می‌کند و مرز اریتره هرگز چندان دور نیست. آنچه آنان را متمایز می‌کند ترکیبی غیرعادی است. زبان کوشی آنان با ساهوهای اریتره، که بیشترشان مسلمان‌اند، مشترک است، اما دینشان مسیحی و بیشتر کاتولیک است که آنان را به مرتفعات مسیحی اطرافشان پیوند می‌دهد. آنان میان جهان ساهو و جهان تیگرایی قرار دارند و این موقعیت میانی هستهٔ هویت ایروب است.

زبان ایروب به خوشهٔ ساهو-عفار از شاخهٔ کوشی شرقی پست تعلق دارد. این زبان با عفاری خویشاوندی نزدیک دارد و هیچ وجه اشتراکی با تیگرینیا، زبان سامی همسایگان غربی آنان، ندارد، هرچند بسیاری از ایروب‌ها به تیگرینیا نیز سخن می‌گویند. مرکز ناحیه دوهان است، اما علیتنا، روستایی بر لبهٔ پرتگاه، به‌عنوان نماد اهمیت بیشتری دارد. میسیونر ایتالیایی از فرقهٔ ویسنتی، جاستین د یاکوبیس، در میانهٔ قرن نوزدهم در این منطقه کار کرد و جامعهٔ کاتولیکی که از میسیون او رشد کرد از آن زمان تاکنون پابرجا مانده است. این جامعه عبادت را به آیین گعز به جا می‌آورد، نه آیین لاتین. اقلیتی ارتدوکس اتیوپیایی در کنار اکثریت کاتولیک زندگی می‌کند و دوره‌های روزه، اعیاد و روزهای قدیسان ریتم سال را در اینجا تعیین می‌کنند، همان‌گونه که در سراسر تیگرای مسیحی چنین است.

جامعهٔ ایروب بر پایهٔ تبار سامان یافته است. این مردم سه طایفه برمی‌شمارند: بوکنایتو اره، حسبله و ادگادی اره. عضویت در طایفه هنوز بر این اثر می‌گذارد که ایروب‌ها جایگاه یکدیگر را چگونه می‌شناسند. بیشتر خانواده‌های روستایی کشاورزی و دامداری را در کنار هم پیش می‌برند، قطعه‌های کوچکی در شیب‌های تند را کشت می‌کنند و بز و گاو را در ارتفاعات می‌چرانند.

جغرافیا ایروب‌ها را به مردمی مرزی بدل کرده است و دهه‌های اخیر برای آنان سخت بوده است. در جنگ اریتره و اتیوپی از سال 1998 تا 2000، نیروهای اریتره‌ای بخش‌هایی از ناحیه را اشغال کردند و غیرنظامیان ایروب را با خود بردند و سرنوشت برخی از آنان هرگز روشن نشد. حکم مرزی‌ای که پس از آن صادر شد بخشی از زمین‌های ایروب را در سوی اریتره‌ای خط مرزی قرار داد، نتیجه‌ای که جامعه با آن مخالف بود. با آغاز جنگ تیگرای در سال 2020، نیروهای اریتره‌ای بار دیگر بخش بزرگی از ایروب را اشغال کردند و گزارش‌ها پس از آتش‌بس 2022 حاکی از آن بود که هنوز بخش‌هایی از آن را در دست دارند. آوارگی خانواده‌ها را به‌سوی مکلی، آدیس‌آبابا و دورتر، به خارج از کشور، رانده است. برای مردمی به این کوچکی، ماندن بر زمین خود همچنین راهی است که زبان و جماعت کلیسایی زنده می‌مانند.