اروتیک توای دریاچه‌های بزرگ

از تقریباً هر کسی در رواندا، بوروندی یا تپه‌های جنوب غربی اوگاندا بپرسید چه کسی اول از همه اینجا بوده، پاسخ «توا» خواهد بود. توا، یا باتوا، به‌عنوان قدیمی‌ترین جمعیت باقی‌مانده در منطقه دریاچه‌های بزرگ شمرده می‌شوند. آنان مردمان جنگلی بودند که مدت‌ها پیش از آنکه کشاورزان و دامداران دامنه‌های اطرافشان را پاک کنند، در جنگل‌های کوهستانی بلند شکار و گردآوری می‌کردند. امروزه بیش از آنکه با زبان یا دین جداگانه‌ای شناخته شوند، با تاریخ مشترک جنگل و سفال‌گری و با جایگاهی در پایین‌ترین سطح یک نظم اجتماعی که خودشان طراحی نکرده‌اند، متمایز می‌شوند.

شمار آنان حدود 80,000 نفر است و در رواندا، بوروندی، اوگاندا و استان‌های کیوو در جمهوری دموکراتیک کنگو پراکنده‌اند، و بیشترین جمعیت در بوروندی است. زبان جداگانه توا دیگر باقی نمانده است. توا به زبان‌های بانتوی همسایگان خود سخن می‌گویند، از جمله Kirundi، Kinyarwanda و Rukiga. امروزه بیشترشان مسیحی‌اند، هرچند برای خانواده‌هایی که زندگی زیر سایه درختان جنگل را به یاد دارند، جنگل‌ها هنوز به نیاکان و سرزمینی مقدس پیوند خورده است.

حفاظت از محیط‌زیست، جنگل را از آنان گرفت. پارک Kahuzi-Biega در کنگو و پارک‌های Bwindi و Mgahinga در اوگاندا محافظت‌شده شدند و خانواده‌های توا از آنجا رانده شدند، اغلب بدون زمین یا پرداختی در ازای آن. بسیاری از آنان به اشغالگر زمین یا کارگر در مزارع دیگران تبدیل شدند. در رواندا و بوروندی، سفال‌گری مدت‌ها تخصص توا بود و به شریان حیاتی آنان بدل شد، هرچند ظروف پلاستیکی و فلزی ارزان این تجارت را کاهش داده‌اند. در اوگاندا، برخی باتوا اکنون بازدیدکنندگان را در مسیرهای نزدیک Mgahinga راهنمایی می‌کنند و شکار، گردآوری عسل و آتش‌افروزی را نشان می‌دهند که پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایشان هر روز انجام می‌دادند.

آنان نه‌تنها از زمین، بلکه از نظر اجتماعی نیز کنار زده شده‌اند. همسایگان مدت‌ها از تقسیم غذا یا ظروف نوشیدنی با توا خودداری می‌کردند، حتی زمانی که توا به‌عنوان رقصنده و شکارچی در دربار سلطنتی رواندا خدمت می‌کردند. نسل‌کشی سال 1994 ضربه سختی به آنان زد و برخی برآوردها نشان می‌دهند که حدود 30 درصد از توای رواندا جان باختند. پس از نسل‌کشی، رواندا برچسب‌های قومی را ممنوع کرد و اکنون رسماً آنان را مردمی به‌لحاظ تاریخی حاشیه‌ای می‌نامد. فعالان توا این تغییر را به‌دلیل پاک کردن نامی که با آن سازماندهی می‌کنند، مورد انتقاد قرار داده‌اند. بوروندی مسیر متفاوتی در پیش گرفت و کرسی‌هایی را برای توا در هر دو مجلس پارلمان اختصاص داد. بسیاری از توا همچنین واژه pygmy را رد می‌کنند که بیگانگان مدت‌ها برای آنان به کار برده‌اند.