اروتیک گورانی‌ها

گورانی‌ها مسلمانان اسلاوزبانِ گورا هستند، مجموعه‌ای از دره‌های مرتفع در کوهستان شار، جایی که کوزوو، آلبانی و مقدونیه شمالی به هم می‌رسند. این نام صرفاً به معنای «کوهستانی‌ها» است. در میان خودشان به همان اندازه ممکن است بگویند Našinci، یعنی «مردم ما»، و našinski، یعنی «به شیوهٔ ما»، سخن بگویند، و همین تعریف درونی و در سطح روستا از خود، تمام نکته است. هر ملت بزرگ‌تری در اطرافشان کوشیده است آن‌ها را صرب، مقدونی، بلغار، بوشنیاک یا آلبانیایی دسته‌بندی کند، و گورانی‌ها بیشتر با گورانی بودن پاسخ داده‌اند: اهل یکی از نوزده روستای اطراف دراگاش در کوزوو، یکی از نه روستای سمت آلبانی در اطراف شیشتاوتس، یا دو روستای دورافتاده نزدیک تتوو.

گفتار آن‌ها گویشی انتقالی از اسلاوی جنوبی است که میان گویش‌های تورلاکی جنوب صربستان و گویش‌های غرب مقدونیه قرار می‌گیرد، با لایه‌ای سنگین از وام‌واژه‌های ترکی و آلبانیایی برآمده از پنج قرن حکومت عثمانی و همسایگی با آلبانیایی‌ها. زبان‌شناسان در بلگراد، اسکوپیه و صوفیه هر کدام آن را از آنِ خود می‌دانند، که بیشتر دربارهٔ منطقه حرف می‌زند تا دربارهٔ زبان. اسلام به‌کندی ریشه دواند و آخرین روستاها تنها در قرن نوزدهم مسلمان شدند، از این رو اسلام بر روی عادت‌های کهن‌تری نشسته است که هرگز از میان نرفتند. بزرگ‌ترین روز سال نه یک عید اسلامی، بلکه جورن است، روز قدیس گئورگ در 6 مه، که در آن روستاهای کامل پیش از سپیده‌دم به چمنزارها می‌روند، در آب روان شست‌وشو می‌کنند، گل می‌چینند و از درختان تاب می‌آویزند. تابستان فصل عروسی است و زمانش با بازگشت مردانی که در خارج کار می‌کنند هماهنگ می‌شود، و عروسی گورانی هنوز چند روز با زورنا و طبل ادامه دارد. عروس سوار بر اسب به خانهٔ تازه‌اش می‌رود، با چهره‌ای سفیدشده که با رنگ‌ها و پولک‌های طلایی خال‌خال شده است، رسمی که با توربش‌ها و پوماک‌ها در شرق‌تر مشترک است و تقریباً در هیچ جای دیگر اروپا دیده نمی‌شود.

کار همیشه به معنای رفتن بوده است. کوهستان گوسفند می‌پروراند و چیز چندان دیگری نه، از این رو مردان گورانی نسل‌ها به gurbet، یعنی کار فصلی، رفته‌اند و آن را به یک پیشه بدل کرده‌اند: در سراسر یوگسلاوی سابق، شیرینی‌فروشی، دکهٔ بوزا و نانوایی بورک کسب‌وکارهای خانوادگی گورانی بودند و اغلب هنوز هم هستند. جنگ‌های دههٔ 1990 و درگیری 1999 در کوزوو این جامعه را دوباره از هم پاشید. بسیاری از خانوارها به صربستان یا اروپای غربی رفتند، و روستاهایی مانند رستلیتسا و برود اکنون در اوت شلوغ و در فوریه تقریباً خالی‌اند. کسانی که می‌مانند جایگاهی ناآرام میان پریشتینا و بلگراد دارند و نامی را نگه می‌دارند که در نقشهٔ هیچ‌کس دیگری نمی‌گنجد.