اروتیک آناونی‌ها

آناونی‌ها مردمی کوچک از اقوام آلپی در عصر آهن و دوره‌ی روم بودند که در وال دی نون، یعنی دره‌ی رود نوچه در شمال غرب ترنتو در منطقه‌ای که امروز ترنتینو در ایتالیا است، می‌زیستند. آنان بیش از آنکه ناپدید شوند، در دیگران حل شدند: پس از جذب شدن در شهر خودگردان رومی تریدنتوم، لاتینی‌زبان و سپس مسیحی شدند، و نامشان در خود دره، که در کاربرد علمی هنوز آنائونیا خوانده می‌شود، و در ساکنان آن، یعنی نونزی‌ها، باقی مانده است.

تقریباً هرآنچه درباره‌ی آنان با یقین می‌دانیم از یک شیء می‌آید. در سال 1869 در کامپی نری نزدیک کلس لوحی برنزی یافت شد که فرمانی را در خود داشت که امپراتور کلودیوس در سال 46 میلادی در بایای صادر کرده بود. تابولا کلزیانا کشفی حقوقی و دردسرساز را ثبت می‌کند: آناونی‌ها همراه با همسایگانشان، سیندونی‌ها و تولیاسس‌ها، مدت‌ها به عنوان شهروند رومی زیسته بودند بی‌آنکه هرگز شهروندی به آنان اعطا شده باشد. بخشی از زمین‌هایشان به تریدنتوم پیوسته بود و بخشی به هیچ‌جا پیوسته نبود. در همین حال مردانشان در گارد پراتوریان خدمت کرده بودند، چند نفرشان به درجه‌ی سانتوریون رسیده بودند و برخی در هیئت‌های منصفه در رم عضو بودند. کلودیوس با سنجیدن آشفتگی‌ای که سلب این وضعیت پدید می‌آورد، تصمیم گرفت وضعیتی را که آنان گمان می‌کردند دارند تأیید کند و هرآنچه را بر اساس آن انجام داده بودند معتبر بشمارد. این یکی از روشن‌ترین نمونه‌های بازمانده از قانونی کردن یک واقعیت موجود به دست روم است، و مورخان حوزه‌ی شهروندی هنوز به آن استناد می‌کنند.

پیش از روم، این دره به جهانی تعلق داشت که باستان‌شناسان آن را فرهنگ فریتسنس-سانزنو می‌نامند، و بخش دوم این نام از روستایی در خود وال دی نون گرفته شده است. این فرهنگ عموماً به رایتی‌ها نسبت داده می‌شود که زبانشان، که با الفبایی ایتالیک شمالی بر اشیای نذری نوشته می‌شد، با زبان اتروسکی خویشاوند بود نه با زبان‌های کلتی و ایتالیک پیرامونش. با این حال نام قبیله ممکن است کلتی باشد و پژوهشگران مسئله‌ی وابستگی قومی آناونی‌ها را باز گذاشته‌اند. از سانزنو خانه‌هایی نیمه‌فرورفته در شیب، ابزارهای آهنی، پیکرک‌های برنزی و نذورات کتیبه‌دار به دست آمده است، یعنی بقایای جامعه‌ای کشاورز و دامدار که فلزکاری نیز می‌کرد و در امتداد گذرگاه رود آدیجه تجارت می‌کرد.

آیین کهن سرسخت از آب درآمد. کتیبه‌های دوره‌ی رومی از این دره ساتورن را گرامی می‌دارند، که احتمالاً خدایی محلی با نامی لاتینی بوده است، و محل کامپی نری قرن‌ها مکانی آیینی بود. در سال 397 میلادی سه مبلغ که ویژیلیوس، اسقف ترنتو، به آنائونیا فرستاده بود، پس از درگیری بر سر یک آیین سنتی کشتزار به دست روستاییان کشته شدند. سیسینیوس، مارتیریوس و الکساندر هنوز در سانزنو گرامی داشته می‌شوند، جایی که بازیلیکایی به نام آنان وقف شده است. گویش نونزی که امروز در این دره به آن سخن گفته می‌شود رومانس است، پژواکی دیرپا از زبان لاتینی که آناونی‌ها پذیرفتند.