اروتیک بوشناق‌ها

بوسنیاک‌ها اسلاوهای جنوبی‌ای هستند که نیاکانشان پس از رفتن عثمانی‌ها مسلمان ماندند. همین یک جمله بیشتر آنچه را که ایشان را از همسایگان صرب و کروات‌شان متمایز می‌کند دربر دارد؛ همسایگانی که با آنان زبان، چشم‌انداز و تقریباً هزار سال تاریخ درهم‌تنیده مشترک دارند. این شکاف به هیچ معنای زیستی قومی نیست، بلکه مذهبی است، و این مذهب در طول قرن بیستم نخست به‌تدریج و سپس ناگهان به هویت تبدیل شد. بوسنیایی، صربی و کرواتی گونه‌های متقابلاً قابل فهمی از چیزی هستند که زبان‌شناسان هنوز اغلب آن را صرب-کرواتی می‌نامند؛ یک بوسنیاک به همان زبان اسلاوی سخن می‌گوید که یک صرب اهل سارایوو، با همان خط لاتین می‌نویسد، و فقط بار اندکی بیشتر از وام‌واژه‌های ترکی و عربی دارد که از چهار قرن حکومت عثمانی به جا مانده است.

سرزمین مادری بوسنی و هرزگوین است، کشوری به شکل مثلثی ناهموار که میان آلپ دیناریک و دشت ساوا جای گرفته، با نواری باریک از ساحل آدریاتیک در نئوم و جز آن تقریباً هیچ. بوسنیاک‌ها همچنین اکثریت مسلمان جمعیت سنجاک را تشکیل می‌دهند، منطقه‌ای تاریخی که میان جنوب غربی صربستان و شمال شرقی مونته‌نگرو تقسیم شده است، و جوامع مهاجر قابل‌توجهی از آنان در ترکیه، اتریش، آلمان و ایالات متحده ساکن‌اند؛ بسیاری از ایشان آوارگان جنگ‌های دهه 1990 یا از نسل آن آوارگان هستند. نسل‌کشی سربرنیتسا در ژوئیه 1995 نقطه عطفی است که هر روایت صادقانه‌ای باید نامش را ببرد؛ آن‌قدر تازه است که بازماندگانش اکنون میانسال‌اند، و زندگی سیاسی و عاطفی این جامعه را به شیوه‌هایی شکل می‌دهد که بیگانگان پیوسته دست‌کم می‌گیرند.

آیین دینی عموماً حنفی سنی است و از مجرای جامعه اسلامی بوسنی و هرزگوین سامان می‌یابد، نهادی که تبار سازمانی‌اش به دوره اتریش-مجارستان می‌رسد و با خصلتی آشکارا اروپایی و پساعثمانی فعالیت می‌کند. اسلام بوسنیاکی اغلب معتدل توصیف می‌شود، که واژه‌ای ساده‌انگارانه برای چیزی جالب‌تر است: سنتی که قرن‌ها همزیستی با کروات‌های کاتولیک، صرب‌های ارتدوکس و یهودیان سفاردی را که پس از اخراج از اسپانیا به آنجا آمدند در خود جذب کرد. طریقت‌های درویشی (نقشبندی، قادری، مولوی) اثری صوفیانه بر جا گذاشتند که در تکیه‌های پراکنده در سراسر کشور باقی مانده است. فرهنگ قهوه جدی گرفته می‌شود؛ جزوای مسی کوچک وسیله‌ای خانگی است، نه سوغات. سودالینکا، قالب آواز عامیانه شهری، جایی است که گستره عاطفی این زبان به کامل‌ترین شکل در آن زنده است، و همچنان ژانری است که بوسنیاک‌ها هرگاه بخواهند چیزی درباره خودشان بگویند که نثر نمی‌تواند به‌تمامی از عهده بیانش برآید، به سراغش می‌روند.