اروتیک بورمازی‌ها

عشیرهٔ بورمازی یک طایفهٔ دامدار قرون وسطایی با منشأ آلبانیایی بود که در منطقهٔ هوم، یعنی هرزگوین امروزی، اطراف استولاچ زندگی می‌کرد. نام آنان از قرن 14 در متون مکتوب ظاهر می‌شود و پیش از آغاز دورهٔ اولیهٔ عثمانی در جمعیت اسلاوی جنوبی اطرافشان حل شد. امروزه این نام به‌صورت یک نام روستا، یک نام خانوادگی و یک پاورقی باقی مانده که روایت‌های ملی مرتب‌شدهٔ تاریخ بالکان را پیچیده می‌کند. نام آنان معمولاً از راه زبان آلبانیایی توضیح داده می‌شود: بورّه، یعنی مرد، و ماد، یعنی بزرگ. اینکه این نام از لقب یکی از نیاکان آغاز شده یا از داوری خود طایفه دربارهٔ خودش، کسی ثبت نکرده است.

تقریباً تمام آگاهی‌هایی که از آنان داریم از بایگانی راگوزا، یعنی دوبروونیک امروزی، آمده است. دفترداران آن شهر منطقهٔ داخلی را به زبان قراردادها و شکایت‌ها ثبت کرده‌اند. در این اسناد، بورمازی‌ها جزو ولاخ‌ها طبقه‌بندی شده‌اند. در هوم قرون وسطی، این واژه بیش از آنکه نشان‌دهندهٔ تبار باشد، شیوهٔ زندگی را توصیف می‌کرد: دامداران کوچ‌نشینی که در کاتون سازمان یافته بودند، یعنی خوشه‌ای از خانوارهای خویشاوند زیر نظر یک سرپرست، و گوسفندان خود را میان ییلاق‌های تابستانی و دشت‌های زمستانی جابه‌جا می‌کردند و در برابر اربابان خود به شرایطی متفاوت از کشاورزان یکجانشین پاسخ‌گو بودند. ولاخ‌های این گونه همچنین کاروان‌های اسب باربری را می‌چرخاندند که نمک، پارچه و فلزات را میان ساحل و داخل بوسنی جابه‌جا می‌کردند، و بورمازی‌ها نزدیک به همین مسیرها می‌زیستند. از همسایگان آنان در همین رده می‌توان بانیانی، دروبنیاچی و زوپچی را نام برد؛ طوایفی که نام‌هایشان نیز از نظمی اجتماعی که آنها را پدید آورده بود دوام آورده است.

آنچه بورمازی‌ها را جالب می‌کند این است که چقدر کامل در دیگران حل شدند. گروهی با نام آلبانیایی که بسیار دورتر از هر سرزمین آلبانیایی‌زبان در شمال‌غرب زندگی می‌کند، در اسناد بعدی بیشتر نام‌های شخصی اسلاوی دارد. در قرن 15 اربابانشان خاندان کوساچا بودند، خانوادهٔ اشراف بزرگی که عنوان هرچگ آنان نام هرزگوین را پدید آورد، و پس از آنان عثمانی‌ها آمدند که در دههٔ 1480s تسلط بر منطقه را تکمیل کردند. از آن پس نظام کاتون رو به افول رفت، زیرا چوپانان ساکن شدند، برخی مسلمان یا مسیحی شدند و برخی نشدند، و در سده‌های بعد به جامعه‌های ارتدوکس، کاتولیک و مسلمان تقسیم شدند. بورمازی‌ها در این فرایند دسته‌بندی به‌عنوان گروهی یکپارچه باقی نماندند. احتمالاً فرزندان آنان در همهٔ طرف‌های این تقسیم حضور دارند.

میراث آنان اندک اما ملموس است. روستای بورمازی هنوز در بخش استولاچ برپاست، در منطقه‌ای که انبوه استچچی دارد؛ این سنگ‌قبرهای حکاکی‌شدهٔ قرون وسطایی را پژوهشگران اغلب به جامعه‌های دامداری ولاخ مربوط می‌دانند. نام خانوادگی بورماز و مشتقات آن در بوسنی و هرزگوین و کشورهای همسایه ادامه دارد. برای تاریخ‌پژوهان، این طایفه قطعهٔ کوچک اما استواری از شواهد است که نشان می‌دهد چوپانان آلبانیایی‌زبان روزگاری بسیار دورتر به سوی شمال‌غرب گسترش داشتند تا آنچه نقشهٔ امروز نشان می‌دهد، و اینکه هویت‌های بالکانی قرون وسطی پیش از آنکه به ملت‌ها تبدیل شوند، بر پایهٔ شغل و خویشاوندی ساخته شده بودند.