اروتیک یهودیان گرجی

یهودیان گرجی کسانی هستند که گرجستان برای آنان خانه بود نه توقف‌گاه، و روشن‌ترین شاهد این امر زبان ایشان است. در بیشتر دوران تاریخ‌شان، آنان در خانه، در بازار و سر سفره به گرجی سخن می‌گفتند. دعا را به عبری می‌خواندند اما به زبان همسایگان مسیحی‌شان زندگی می‌کردند و با افزودن واژه‌های عبری و آرامی، گونه‌ای زبان ویژه جامعه پدید آوردند که گاه یهودی‌گرجی یا کیورولی نامیده می‌شود. این ویژگی ایشان را از سایر جوامع یهودی قفقاز متمایز می‌کند. یهودیان کوهستان در شرق به زبانی ایرانی سخن می‌گویند، و یهودیان اشکنازی که در قرن نوزدهم همراه با امپراتوری روسیه آمدند، زبان یدیشی و روسی را با خود آوردند. زبان گرجی به خانواده کوچک زبان‌های کارتولی تعلق دارد که خویشاوند اثبات‌شده‌ای بیرون از آن ندارد، از این رو زبان، جامعه را به یک کشور و یک فرهنگ پیوند می‌دهد. سنت خود ایشان می‌گوید که پس از آنکه نبوکدنصر معبد نخست اورشلیم را ویران کرد، به گرجستان آمدند. مسیحیان گرجی از الیوز، یهودی اهل متسختا، سخن می‌گویند که گفته می‌شود ردای مسیح را به خانه برده است؛ افسانه‌ای که به کلیسای جامع سوتیتسخوولی پیوند دارد. تاریخ دقیق را نمی‌توان اثبات کرد، اما این جامعه از کهن‌ترین جوامع جهان یهودی است.

در گرجستان فئودالی، بسیاری از یهودیان رعیت بودند و به شاهزادگان، کلیسا یا تاج‌وتخت وابسته بودند. آزادسازی در دهه 1860 خانواده‌ها را به تجارت و به شهرهایی چون کوتایسی، اونی، کولاشی، ساچخره، آخالتسیخه و تفلیس روانه کرد. آیین دینی محافظه‌کارانه بود، کنیسه مرکز زندگی شهری به شمار می‌رفت و عبادت از آیینی نزدیک به آیین سفاردی پیروی می‌کرد. یهودیان گرجی روابط خود با گرجی‌ها را گرم به یاد می‌آورند و این موضوع برای هر دو طرف مایه افتخار است، اما خالی از گسست نبوده است: در سال 1879، یهودیان منطقه ساچخره در کوتایسی به اتهام افترای خون محاکمه شدند و تبرئه گشتند. در دوران حکومت شوروی، یهودیان گرجی سرسختانه‌تر از بیشتر یهودیان شوروی به زندگی دینی خود پایبند ماندند. در سال 1969، هجده خانواده نامه‌ای سرگشاده امضا کردند و خواستار حق مهاجرت به اسرائیل شدند، که یکی از نخستین اعتراض‌های علنی در جنبش مهاجرت یهودیان شوروی بود. در دهه 1970 و بار دیگر پس از 1991، شمار زیادی از ایشان کشور را ترک کردند. امروز بیشتر یهودیان گرجی در اسرائیل زندگی می‌کنند و در اشدود حضوری چشمگیر دارند، در حالی که جامعه‌ای کوچک کنیسه‌هایی را در تفلیس و کوتایسی باز نگه می‌دارد. جشن‌های خانوادگی هنوز از رسم گرجی دورهای طولانی و رسمی نوشیدن به سلامتی پیروی می‌کنند.