اروتیک گاندا

گاندا، که خودشان را باگاندا می‌نامند و در زبان لوگاندا به هر فرد موگاندا گفته می‌شود، بزرگ‌ترین گروه قومی اوگاندا هستند و مردمی‌اند که پادشاهی‌شان نام این کشور را به آن داده است. باگاندا در امتداد ساحل شمالی دریاچه ویکتوریا قرار دارد، سرزمینی سبز و پرآب با تپه‌های خاک سرخ و باغ‌های موز. ماتووکه، نوعی موز، بیش از آنکه غذای اصلی باشد، ماده‌ای تعیین‌کننده است که در برگ موز بخار پز می‌شود و تقریباً با همه‌چیز خورده می‌شود. زبان آن‌ها، لوگاندا، زبانی از خانواده بانتوی دریاچه‌های بزرگ است که با لوسوگا و رونیورو-روتورو خویشاوندی نزدیک دارد و نظام طبقه‌بندی اسم‌هایی بسیار دقیق دارد: گویشوران جهان را به انسان، اشیای بلند، مایعات، مفاهیم انتزاعی و جز آن تقسیم می‌کنند و هر طبقه، هماهنگی دستوری خاص خود را دارد.

آنچه گاندا را از نظر تاریخی متمایز می‌کند، خود پادشاهی است. باگاندا یکی از قدیمی‌ترین و متمرکزترین نظام‌های سیاسی در منطقه دریاچه‌های بزرگ آفریقا است، با کاباکا در رأس آن و نظام تبارگروهی که بیش از پنجاه تبار دارد، هر کدام با توتم و مناصب آیینی خود. این نظام از سراسر پادشاهی می‌گذرد و عامه مردم و شاهی را در شبکه واحدی از تعهدات به هم پیوند می‌دهد. هر موگاندا به تباری تعلق دارد که از پدر به او رسیده است و تبارها، نه تنها پادشاهی، ساختار عمیق‌تر زندگی اجتماعی‌اند: با چه کسی می‌توان ازدواج کرد، چه چیزی را نمی‌توان خورد، و کدام طبل و کدام لقب افتخاری به کدام تبار تعلق دارد. کاباکا در سال 1966 توسط میلتون اوبوتی لغو شد و در سال 1993 بازگردانده شد؛ امروز تاج و تخت تشریفاتی است، اما اقتدار فرهنگی مِنگو و رؤسای تبارها واقعی است.

مسیحیت در دهه ۱۸۷۰ آمد و به سرعت ریشه دواند، هرچند نه با ملایمت. شهیدان اوگاندا، یعنی پیشخدمتان جوان مسیحی که در دربار کاباکا موانگا در 1886 اعدام شدند، هنوز خاطره‌ای تعیین‌کننده‌اند و هویت‌های کاتولیک و آنگلیکن در باگاندا با خطوط گسل سیاسی قدیمی منطبق‌اند. عمل معمولاً به‌راحتی کنار آیین‌های قدیمی‌تر قرار می‌گیرد: شعائر تبارگروهی، یادبود نیاکان و مشورت با طبیبان سنتی، زیر ظاهری رسماً مسیحی ادامه دارند. شاخه‌ای کوچک اما متمایز، یعنی ابایودایا، یهودیان گاندا هستند، از نسل پیروان سمئی کاکونگولو، رهبر نظامی گاندایی که در 1919 از مبلغان جدا شد و جامعه خود را به سوی یهودیتی خودآموخته هدایت کرد که از آن زمان به‌طور رسمی توسط مراجع محافظه‌کار و اصلاح‌طلب به رسمیت شناخته شده است. آن‌ها بیشتر در اطراف مبالِه در شرق زندگی می‌کنند، به زبان لوگاندا و عبری دعا می‌خوانند، و یادآور این‌اند که تاریخ دینی گاندا هرگز آن‌قدر مرتب نبوده که سرشماری استعماری می‌خواست.