اروتیک عیداگاله

اگر از یک ریش‌سفید سومالیایی در هرگیسا بپرسید کسی کیست، پاسخ به شکل زنجیره‌ای از نام پدران می‌آید. برای ایداگال، این زنجیره از طریق گرهاجیس به شیخ اسحاق می‌رسد، عالمی از عربستان که خانواده‌ی عشایر اسحاق او را نیای بنیان‌گذار خود می‌داند. ایداگال یکی از دو عشیره‌ی گرهاجیس هستند، در کنار هابار یونیس، و نامشان پیوندی نزدیک با هرگیسا دارد، شهری که از سکونتگاه مذهبی کوچکی به پایتخت سومالی‌لند بدل شد. در زبان و دین تقریباً همه‌چیز را با دیگر سومالیایی‌های شمالی در میان می‌گذارند. آنان به گویش شمالی زبان سومالیایی سخن می‌گویند، زبانی کوشی از خانواده‌ی آفروآسیایی، و بر مذهب سنی و مکتب شافعی‌اند، از این رو مسجد، مدرسه‌ی قرآن و نمازهای روزانه شکل‌دهنده‌ی زندگی روزمره‌اند. آنچه ایشان را متمایز می‌کند نسب است. در زندگی سومالیایی، نسب تعیین می‌کند که چه کسی خون‌بها را با شما شریک است، از کدام مرتع می‌توانید بهره ببرید و در هنگام بروز مشکل چه کسی به یاری‌تان می‌شتابد.

سرزمین چرای آنان از هرگیسا تا هاود امتداد دارد، مراتع فصل بارانی که مرز با منطقه‌ی سومالی اتیوپی را در بر می‌گیرد. شتر، گوسفند و بز در گذشته معیار ثروت بودند و گله‌هایی که به بندر بربره فرستاده می‌شوند هنوز داخل کشور را به خریداران در عربستان پیوند می‌دهند. ایداگال همچنین جایگاه ویژه‌ای در حافظه‌ی سیاسی اسحاق دارد: خط گولد که از قرن هجدهم سلاطین بزرگ اسحاق را تأمین کرده، از آنِ ایشان است. سلاطین و ریش‌سفیدان هنوز اختلافات را بر پایه‌ی xeer، حقوق عرفی که غرامت و آتش‌بس میان نسب‌ها را تعیین می‌کند، فیصله می‌دهند.

سده‌ی بیستم بر آن جهان سخت گذشت. هنگامی که بریتانیا در سال ۱۹۵۴ هاود را به اداره‌ی اتیوپی سپرد، چرانداران دریافتند که مسیرهای فصلی‌شان ناگهان از مرزی بین‌المللی می‌گذرد. در دهه‌ی ۱۹۸۰، ایداگال، مانند دیگر عشایر اسحاق، از جنبش ملی سومالی در برابر دولت سیاد بارّه حمایت کردند. در سال ۱۹۸۸ هرگیسا با گلوله‌باران و بمباران هوایی آن‌قدر ویران شد که بخش بزرگی از شهر به خرابه بدل شد و مردمش به اتیوپی گریختند. آنان به سرزمین سومالی‌لند بازگشتند که در سال ۱۹۹۱ استقلال خود را اعلام کرد، اما صلح دیرتر حاصل شد. در پایان سال ۱۹۹۴، نبرد بر سر کنترل فرودگاه هرگیسا شبه‌نظامیان ایداگال را در برابر دولت رئیس‌جمهور عگال قرار داد و تنها پس از میانجی‌گری طولانی ریش‌سفیدان پایان یافت.

امروز یک خانواده‌ی ایداگالی ممکن است به همان اندازه که گله نگه می‌دارد، دفتر حواله‌ی پول، هتل یا یک اداره‌ی دولتی در هرگیسا را اداره کند. بسیاری در خارج زندگی می‌کنند، در بریتانیا، کشورهای خلیج فارس و آمریکای شمالی، و پولی را به خانه می‌فرستند که خویشاوندان روستایی را سرپا نگه می‌دارد. شعر هنوز در بحث‌های عمومی وزن دارد. عروسی‌ها و تشییع جنازه‌ها همچنان فرصتی برای خواندن شجره‌نامه‌اند که از کودکانی که دور از هاود بزرگ شده‌اند انتظار می‌رود آن را از بر بدانند.