اروتیک چوپی

آنچه قوم چوپی را برای بیشتر بیگانگان و برای بسیاری از موزامبیکی‌ها متمایز می‌کند یک صداست: تیمبیلا، سازهای چوبی بزرگ شبیه زیلوفون که در ارکسترهایی نواخته می‌شوند که شمار سازهایشان به ده‌ها می‌رسد. چوپی‌ها مردمی بانتوزبان در ساحل جنوبی موزامبیک‌اند. مرکز آنان ناحیه‌های زاوالا و اینهاریمه در استان اینهامبانه است، سرزمینی با خاک شنی، درختان بادام هندی و نارگیل، و دریاچه‌هایی که پشت تپه‌های ماسه‌ای ساحل قرار دارند. کشاورزی از دیرباز محور زندگی روستایی بوده است؛ کاساوا، ذرت و بادام زمینی در برابر بارانی نامنظم کشت می‌شود. زبان آنان، چوپی یا سیکوپی، به شاخه کوچکی از زبان‌های بانتو تعلق دارد که با گیتونگا مشترک است و تونگاهای همسایه در اطراف شهر اینهامبانه به آن سخن می‌گویند. در داخل کشور و به سمت جنوب، زبان‌های تسوا-رونگا مانند چانگانا و تسوا رواج دارند، و پرتغالی زبان مدرسه و دولت است. مسیحیت، عمدتاً کاتولیک و پروتستان، گسترده است، اما ارواح اجداد را کنار نزده است. ارواح خانوادگی هنوز یاد می‌شوند و با آنان سخن گفته می‌شود، و مردمی که در گرفتاری‌اند هم با کشیش و هم با پیشگو مشورت می‌کنند.

در قرن نوزدهم، قوم چوپی با پادشاهی غازا روبه‌رو شد، دولتی از گروه نگونی که در سراسر جنوب موزامبیک یورش می‌برد و تسلیم می‌طلبید. سران چوپی دهه‌ها مقاومت کردند. وقتی پرتغال در دهه‌ی 1890s علیه پادشاه غازا، نگونگونیانه، اقدام کرد، بسیاری از چوپی‌ها در کنار پرتغالی‌ها جنگیدند و یک ارباب را با ارباب دیگری عوض کردند. حکومت استعماری کار اجباری و جریان مداوم مردان به معادن طلای آفریقای جنوبی را به همراه آورد، جایی که نوازندگان چوپی در محوطه‌های معدن، ارکسترها را زنده نگه می‌داشتند. استقلال در 1975 حاصل شد و پس از آن جنگ داخلی آمد که مردم را کشت و در سراسر زاوالا پراکنده کرد، و خشکسالی‌های بعدی خانواده‌های بیشتری را به سمت ماپوتو و دیگر شهرها راند. با همه این‌ها موسیقی پابرجا ماند. هر مبیلا کلیدهایی دارد که از چوب مونجه تراشیده شده و بر تشدیدکننده‌هایی از پوستهٔ سخت میوه قرار گرفته که غشاهایی وزوزکننده دارند. ارکستر از سازهای کوچک زیرِ تیز تا چیکولو بم ادامه می‌یابد. اجرای کامل، یعنی نگودو، مجموعه‌ای از بخش‌هاست با رقصندگان و بندهای آوازی که تازه توسط استاد روستا سروده می‌شود. آنچه بیگانگان معمولاً از دست می‌دهند، متن ترانه‌هاست. این متن‌ها خبر، سوگ و طنز گزنده درباره مقامات محلی را حمل می‌کنند، از جمله مدیران استعماری، و در برابر چشم و گوش کل روستا در جمع خوانده می‌شوند. یونسکو تیمبیلا را در 2005 شاهکار میراث ناملموس اعلام کرد، و جشنواره M'Saho در زاوالا همچنان نگودوهای تازه تولید می‌کند.