اروتیک چوا

چواها بزرگ‌ترین گروه قومی در مالاوی و یکی از مهم‌ترین مردمان بانتوزبان در جنوب‌مرکزی آفریقا هستند، و جمعیت قابل‌توجهی از آنان نیز در شرق زامبیا، غرب موزامبیک و بخش‌هایی از زیمبابوه ریشه دارند. آنان منشأ مشترک خود را به کنفدراسیون ماراوی نسبت می‌دهند که تا قرن‌های شانزدهم و هفدهم بیشتر حوضهٔ دریاچهٔ مالاوی را تحت فرمان رئیسی عالی‌مقام معروف به کالونگا سازمان داده بود. نام «مالاوی» خود از ماراوی برآمده است و چواها این حافظهٔ سیاسی را تقریباً همچون منشوری تأسیسی با خود دارند؛ خود را مردمان بنیان‌گذار این منطقه می‌دانند، نه یک جامعه در میان جوامع بسیار.

زبان آنان، چیچوا (که در زامبیا و بخش‌هایی از موزامبیک نیانجا هم خوانده می‌شود)، به خانوادهٔ گستردهٔ بانتو تعلق دارد و زبان ملی مالاوی است. این زبان در آن سوی مرزها با چند زبان همسایه قابل فهم متقابل است، و همین امر مدت‌ها پیش از آنکه هیچ سیاست رسمی آن را رسمی کند، آن را به زبان مشترک کاری در بازارها، کلیساهای میسیونری و رادیو بدل کرده بود. امروزه بیشتر چواها مسیحی‌اند؛ سنت‌های کاتولیک و پرسبیتری نخست آمدند و از راه پایگاه‌های میسیونری دوران استعمار عمیق‌تر از همه ریشه دواندند، اگرچه جهان‌بینی کهن‌تر بیش از آنکه جابه‌جا شده باشد، در زیر آن نهفته شده است. باور به شفاعت نیاکان، به وزن اخلاقی مردگان روستا، و به اینکه بدبختی را می‌توان به علتی ردیابی کرد، همواره زیر سطح مراسم یکشنبه جریان دارد.

متمایزترین نهاد چواها نیائو است، انجمن سری رقصندگان نقاب‌دار که اجراهایشان، یعنی گوله وام‌کولو یا رقص بزرگ، در مراسم تدفین، آیین‌های تشرف و نصب رؤسا برگزار می‌شود. شخصیت‌های نقاب‌دار به هیچ معنای نمایشی لباس نیستند؛ بلکه دیدارهایی از جهان ارواح و جانوران تلقی می‌شوند، و مردانی که آن‌ها را می‌پوشند، در حین این کار به نظمی اخلاقی جداگانه سوگند خورده‌اند. یونسکو گوله وام‌کولو را میراث فرهنگی ناملموس شناخته است، اما درون روستاهای چوا همان چیزی باقی مانده که مدت‌هاست بوده است: ابزاری برای پاسداری از مرز میان زندگان و مردگان، و میان رفتار شایسته و نقیض آن.

جامعهٔ چوا مادرتبار است. تبار، حقوق زمین و هویت قبیله‌ای از راه مادر منتقل می‌شود، و شوهر به‌طور سنتی به روستای همسرش می‌رود، نه برعکس؛ الگویی که چیکاموینی نامیده می‌شود. این الگو مناقشات ارث، مذاکرات ازدواج و اقتدار روزمرهٔ دایی‌ها را شکل می‌دهد، به شیوه‌هایی که بیگانگان بازدیدکننده، که به فرض‌های پدرتباری خو گرفته‌اند، به‌طور معمول اشتباه می‌فهمند.