اروتیک شونا

شونا گروه اکثریت جمعیت زیمبابوه را تشکیل می‌دهند (حدود هفت نفر از هر ده نفر جمعیت کشور) و لنگرگاه فرهنگی سرزمین فلاتی است که میان رودهای زامبزی و لیمپوپو قرار دارد. این نام عنوانی چتری و نسبتاً جدید است و آنچه آن را یکپارچه نگه می‌دارد، مجموعه‌ای از گویش‌های بانتوی بسیار نزدیک به هم است (کارانگا، زیزورو، کورکوره، مانیکا، ندائو و دیگران) که به‌قدری قابل فهم‌اند که بتوانند به‌عنوان یک زبان ادبی واحد عمل کنند؛ این زبان در اوایل قرن بیستم توسط زبان‌شناسان مبلغ مذهبی که بر پایهٔ کارانگا و زیزورو کار می‌کردند، تدوین شد. مانیکا در ارتفاعات شرقی و به سوی مرز موزامبیک ساکن‌اند و ندائو بیشتر به سمت جنوب و نزدیک ساحل؛ هر دو گروه لهجه‌ها و واژگانی را حفظ کرده‌اند که گویش‌های غربی آن‌ها را کهن می‌دانند.

خود فلات بخش بزرگی از زندگی شونا را شکل می‌دهد: آب‌وهوایی معتدل، پوشیده از سنگ‌های گرانیتی، و آن‌قدر حاصلخیز که کشاورزی ذرت و غلات ریز را ممکن می‌سازد که قرن‌ها این منطقه را سیراب کرده است. مشهورترین میراث آن زیمبابوهٔ بزرگ است، پایتخت سنگ‌چین بدون ملات که نام کشور امروزی را به آن داد؛ سازندگان آن که به زبان شونا سخن می‌گفتند، تجارت طلا و عاج را اداره می‌کردند که تقریباً بین قرن یازدهم و پانزدهم میلادی به سواحل سواحیلی می‌رسید. دولت‌های موتاپا و روزوی که پس از آن آمدند، این سنت سیاسی را زنده نگه داشتند تا اینکه یورش‌های نگونی و سپس شرکت بریتانیایی آفریقای جنوبی سیسیل رودز آن را در دههٔ 1890 درهم شکست. چیمورنگای نخست و دوم (شورش 1896-97 و جنگ آزادی‌بخشی که در 1980 پایان یافت) هنوز نقاط مرجعی هستند که حافظهٔ سیاسی شونا خود را با آن‌ها جهت می‌دهد.

امروزه بیشتر شونا خود را مسیحی می‌دانند، عمدتاً از طریق کلیساهای بزرگ مبلغان و شمار زیادی از کلیساهای مستقل آفریقایی؛ جنبش‌های رسولی یوهانه ماسوئه و یوهانه مارانگه، با ردای سفید و عبادت در فضای باز، اکنون ابداعات آشکار شونا هستند که در سراسر منطقه گسترش یافته‌اند. مسیحیت، اغلب بدون اصطکاک چندانی، با چارچوب مذهبی کهن‌تری همزیستی دارد که در آن موواری خالق است و وادزیمو، یعنی ارواح نیاکان که راهنمایی‌شان از طریق واسطه‌های روحانی به نام سویکیرو صورت می‌گیرد. واسطه‌های ارواح سرزمینی بزرگ مانند نهاندا و چامینوکا از گذشته، جنبش‌های مقاومت را به همان اندازه‌ای شکل داده‌اند که هر سیاستمداری. آداب روزمرهٔ زندگی هنوز بر پایهٔ هویت تبار توتمی (موتوپو) می‌چرخد: آدمی بر اساس توتم جانوری که از پدر به ارث برده، سلام می‌کند، ازدواج می‌کند و از گوشت‌های معینی پرهیز می‌کند، و پرسیدن توتم یک غریبه آغاز گفت‌وگوی عادی است. موسیقی امبیرا، سازی از خانوادهٔ لامیلوفون‌ها با کلیدهای فلزی زنگ‌دار که مراسم نیاکان را همراهی می‌کند، صدایی است که بیشتر شونا می‌گویند فرهنگشان را حمل می‌کند، و در بقای آن پس از صادرات، عملکردی غیرعادی داشته است.