اروتیک بانگواتو

بانگواتو بزرگ‌ترین مِرافِه (زعامت‌های قبیله‌ای) از هشت مِرافِه‌ی اصلی تسوانا هستند که روی هم بوتسوانا را تشکیل می‌دهند، و سرزمین‌شان بخش خشک شرقی آن است: زمین‌های سخت و بوته‌زار خاردار میان شن‌های کالاهاری و حوضه‌ی آبریز لیمپوپو، تپه‌های تسوآپونگ در جنوب، و نمکزارهای ماکگادیکگادی در غرب. نام از نگواتو می‌آید که در سده‌ی هجدهم از خط برادرش، باکوانا، جدا شد و مردمش فوتی، یعنی دوییکر، را به‌عنوان توتم برگزیدند. مجسمه‌ای برنزی از دوییکر بر فراز گورهای سلطنتی روی تپه‌ی بالای سروی ایستاده است، که از 1902 پایتخت است، زمانی که مقر حکومت پس از خشک شدن آب در فالاتسوه به آنجا منتقل شد. سروی یکی از بزرگ‌ترین روستاهای آفریقاست و مانند شهر کوچکی رفتار می‌کند که از خواندن خود به‌عنوان شهر خودداری کرده است. سکونت تسوانایی همواره در سه بخش سازمان یافته بوده است: شهرکی متراکم در مرکز، زمین‌های زراعی (ماسیمو) در فاصله‌ای از آن، و آغل‌های دامی (مِراکا) عمیق‌تر در شن‌زار، که خانوارها بر حسب فصل میان این سه جابه‌جا می‌شوند. امور عمومی در کگوتلا انجام می‌شود، نیم‌دایره‌ای از تیرک‌ها در برابر محل زندگی کگوسی (رئیس)، که دعواها در فضای باز شنیده می‌شوند و اعتراض‌ها رودررو با او مطرح می‌شود، نه پشت سرش.

آنچه بانگواتو را در میان گروه‌های تسوانا متمایز می‌کند این است که بخش بزرگی از وزن سیاسی‌شان از جذب و استحاله به دست آمده، نه از تبار. این دولت با پذیرش جوامع باکالانگا، باتسوآپونگ، بابیروا، باهِرِرو و باساروا به‌عنوان اقوام تابع رشد کرد، و ایکالانگا، زبانی مرتبط با شونا، هنوز در سراسر منطقه‌ی مرکزی در کنار سِتسوانا به‌طور گسترده تکلم می‌شود. مهم‌ترین فرمانروای آنان، خاما سوم، نزدیک به پنجاه سال زعامت داشت، زیر نفوذ جمعیت تبلیغی لندن به مسیحیت گروید و از این اقتدار سخت‌گیرانه استفاده کرد: مشروبات الکلی را ممنوع کرد، مدارس آیینی تشرف و آیین‌های باران‌خواهی را تعطیل کرد، و بوگادی (مهریه‌ی دامی) را از ازدواج مسیحی بیرون راند؛ به همین دلیل، آدابی که در جاهای دیگر سرزمین تسوانا هنوز رایج است، در اینجا زود کم‌رنگ شد. در سال 1895 او همراه باتوئن اول و سِبِلِه اول به لندن سفر کرد تا شخصاً استدلال کند که بِچوانالند باید زیر فرمان تاج بریتانیا بماند و به سِسیل رودس و شرکتش واگذار نشود، و بیشتر آنچه برای آن آمده بودند را به دست آوردند. دو نسل بعد نوه‌اش سِرتسه خاما با روث ویلیامز، زنی انگلیسی، ازدواج کرد و بریتانیا که از آپارتاید آفریقای جنوبی در همسایگی‌اش نگران بود، او را شش سال تبعید کرد. او بازگشت، زعامت را کنار گذاشت و در سال 1966 نخستین رئیس‌جمهور بوتسوانا شد.