اروتیک بیافادا

بیافادا در جنوب گینه بیسائو زندگی می‌کنند، در کینارا و تومبالی، در امتداد دهانه‌ی پهنی که پرتغالی‌ها آن را ریو گرانده دِ بوبا نامیدند. این سرزمین پر است از کانال‌های مانگرو، زمین‌های برنج جزرومدی، نخلستان‌ها و، در سی سال اخیر، درختان بادام هندی که اکنون تقریباً همه‌چیز گینه بیسائو را تأمین می‌کند. آنچه بیافادا را در محل همواره متمایز کرده، پوشش نیست بلکه موقعیت است: مسلمانان و گویندگان زبان‌های اقیانوس اطلسی که میان دنیای ماندینکا در بالادست و مردمان ساحلی در پایین‌دست، یعنی بالانتا، نالو و پاپل، قرار دارند و برای قرن‌ها با ایستادن در میانه امرار معاش کرده‌اند. بندرهای آنان بر ریو گرانده، گینالا و بیگوبا، در قرن‌های شانزدهم و هفدهم از پرتردد‌ترین نقاط ساحل گینه‌ی بالا بودند. بازرگانان پرتغالی و اهل کیپ‌ورد، یعنی لانسادوس، در آنجا ساکن شدند، با مردم محلی ازدواج کردند و از طریق حاکمان بیافادا کار کردند که بر آنچه عبور می‌کرد مالیات می‌بستند. این تجارت عمدتاً تجارت انسان بود و بیافادا در هر دو سوی آن ایستاده بودند، هم واسطه‌ی تجارت اسیران بودند و هم خودشان اسیر می‌شدند، هنگامی که کابو، دولت ماندینکایی که به آن خراج می‌دادند، به یورش می‌رفت. نام آنان در نقشه‌های اولیه‌ی اروپایی به صورت بیافار یا بیافارا آمده است و نظریه‌ای دیرپا، نام بیافرا را به آن بازمی‌گرداند.

زبان بیافادا به شاخه‌ی اطلسی خانواده‌ی نیجر-کنگو تعلق دارد. نزدیک‌ترین خویشاوند آن، پاجادی، در عمق سرزمین، نزدیک مرزهای گینه و سنگال گفتگو می‌شود، و این جدایی نشان می‌دهد که منطقه تا چه حد جابه‌جا شده است. امروزه بیشتر بیافادا گویش کریول گینه بیسائو را نیز بلد هستند، زبانی که در واقع بازارها و رادیوی کشور را می‌گرداند، در حالی که برای امور رسمی از پرتغالی و در شهرهای مختلط از ماندینکا یا فولانی استفاده می‌شود. اسلام در مقایسه با همسایگان ساحلی زودتر به اینجا رسید و همان راه‌های بازرگانی که پارچه و آهن را می‌آوردند آن را همراه خود آوردند، و به شیوه‌ی معمول جا افتاد: نماز جمعه، رمضان، آموزش قرآنی، و مرابط‌هایی که برای تعویذ و برای مشکلاتی که کلینیک حل نمی‌کند مشورت می‌شوند. آیین‌های کهن‌تر کمتر ناپدید شده‌اند و بیشتر در دل آن ادغام شده‌اند. جنگ استقلال از 1963 تا 1974 در جنوب به شدت ادامه یافت و روستاهای بیافادا نه در کنار آن، بلکه درون آن قرار داشتند. از آن پس ماجرا آرام‌تر و سخت‌تر بوده است: جمعیتی کوچک، چند ده هزار نفری، اقتصادی ملی که بر یک محصول می‌چرخد، دولتی که پیوسته دست‌به‌دست می‌شود، و بندری ژرف در بوبا که دولت‌های پیاپی وعده‌اش را داده‌اند و هنوز ساخته نشده است.