اروتیک یائو

یائوها مردمی بانتوزبان هستند که سرزمینشان منطقه‌ای را دربرمی‌گیرد که بیشتر نقشه‌ها آن را میان سه کشور تقسیم می‌کنند: جنوب ملاوی در اطراف دریاچه، شمال موزامبیک، و مناطق روووما و مطوارا در تانزانیا. آنان طی قرن‌ها از زادگاهی در جایی شرق دریاچهٔ ملاوی به این کریدور کوچ کردند، و این مهاجرت باعث پراکندگی‌شان شد اما انسجامشان را حفظ کرد: گویندهٔ یائو از مانگوچی به‌راحتی می‌تواند با گویندهٔ یائو از ماساسی سخن بگوید. در میان همسایگان بانتوی خود، از نظر زبانی به ماکوآ و مویرا نزدیک‌اند، اما گرایش فرهنگی‌شان ایشان را به سمتی متفاوت کشانده است.

آن سمت‌وسو اسلام است. یائوها از معدود مردم بانتوی جنوب صحرای آفریقا هستند که اکثریت قاطعشان مسلماناند، و این گرویدن لعابی تازه نیست بلکه به قرن نوزدهم بازمی‌گردد، زمانی که تجارت کاروانی دوربرد رؤسای یائو را به شبکه‌های ساحل سواحیلی که تا کیلوا و زنگبار امتداد داشت پیوند داد. رؤسای یائو عاج و، آنچه یادآوریش خوشایند نیست، اسیر تجارت می‌کردند؛ در عوض دین، پوشاک و بهره‌ای از سواد شرکای تجاری‌شان را پذیرفتند. نتیجه آن است که نماز جمعه، رمضان و آموزش قرآنی در قلب زندگی جمعی روستاهایی قرار دارد که همسایگان چوا یا لومو در اطرافشان مسیحی‌اند یا آیین اجدادی دارند.

جامعهٔ یائو مادرتبار است: نسب، حقوق زمین و تعلق کودک به تبار همگی از طریق مادر منتقل می‌شود و مرد به‌طور سنتی به روستای همسرش می‌رود، نه برعکس. اسلام که در شکل‌های حقوقی موروثی‌اش پدرسالار است، ناچار شده با این نظام کنار بیاید و بیشتر با دست نزدن به ساختار خانواده و شکل دادن به زندگی عمومی و آیینی این کار را کرده است. دایی مادری همچنان شخصیتی با اقتدار واقعی است، و اغلب بیشتر از پدر. مراسم آیینی گذار برای پسران و دختران هنوز در بسیاری از مناطق برگزار می‌شود، در اردوگاه‌هایی در دل بیشه طی هفته‌ها، و بر آموزش مسئولیت‌های بزرگسالی بنا شده است؛ آیین پسران، یعنی جاندو، با افزودن ختنه مطابق عمل اسلامی بازسازی شد، در حالی که آیین دختران، چیپوتو، شکل قدیمی‌تر بانتویی‌اش را حفظ کرد.

یائوها شخصیت‌های برجسته‌ای در زندگی دینی و سیاسی هر سه کشورشان پرورده‌اند؛ کابینهٔ نخست ملاوی شامل مسلمانان یائو بود، و این جامعه مدت‌ها وزنهٔ تعادلی در برابر سیاست جنوب با اکثریت مسیحی بوده است. آنان پیش از همه کشاورز و ماهی‌گیرند و ذرت، کاساوا و خود دریاچه را بهره‌برداری می‌کنند، و ریتم زندگی روستایی هنوز بر تقویمی جریان دارد که چرخهٔ کشاورزی سال را با تقویم اسلامی درهم می‌بافد.