اروتیک توش‌ها

توشتی‌ها کوهنشینان گرجی‌اند از توشتی، چهار دره‌ای که در دامنه شمالی قفقاز بزرگ، در دورترین شمال‌شرق گرجستان چین خورده‌اند، با چچن و داغستان درست آن‌سوی همان رشته‌کوه. جغرافیا همه‌چیز را در اینجا سامان می‌دهد. تنها جاده ورودی از گردنه آبانو با ارتفاع نزدیک به 2900 متر می‌گذرد و تقریباً از ژوئن تا اکتبر قابل عبور است، پس منطقه برای نیمی از سال خودش را محصور می‌کند و تنها شمار اندکی از مردم در آن زمستان می‌گذرانند. توشتی‌ها این را برنامه‌ای زمانی می‌دانند نه سختی: بیشتر خانواده‌ها اکنون خانه‌های دائمی در دشت‌های کاختی، در اطراف آلوانی و آخمتا دارند و وقتی برف آب شود به بالا می‌روند. روستاهایی که به آن‌ها بازمی‌گردند از سنگ‌لوح خشکه‌چین ساخته شده‌اند، روی تخت‌سنگ‌ها چیده شده و برج‌های دفاعی بر فرازشان ایستاده‌اند. خوشه برج‌های کسلو بالای اومالو مشهورترین آن‌هاست و دارتلو، پارسما و دیکلو در دره‌های بالاتر قرار دارند. گوسفندان نیمه دیگر تقویم‌اند. گله‌ها تابستان را در مراتع مرتفع می‌گذرانند، سپس در پاییز به سمت جنوب به چراگاه‌های زمستانی دشت شیراک نزدیک مرز آذربایجان می‌روند، سفری چند روزه با پای پیاده که هنوز هر سال انجام می‌شود. پنیری که از آن مراتع به دست می‌آید، گودا، درون پوست گوسفند دوخته‌شده می‌رسد و از معدود خوراکی‌های گرجی است که نامش را از ظرفی که در آن نگهداری می‌شود گرفته است.

این گروه از نظر زبانی یکدست نیست. بیشتر توشتی‌ها به گرجی با لهجه‌ای متمایز از کوهستان سخن می‌گویند، اما یکی از شاخه‌ها، تسووا-توش یا باتسبی، زبان جداگانه‌ای دارد: باتسی، زبانی از خانواده ناخی که به چچنی و اینگوشی نزدیک‌تر است تا به گرجی، بی‌خط، و چند هزار نفر به آن سخن می‌گویند که همگی به گرجی هم مسلط‌اند. تسووا-توش در دهه 1830 دره‌هایشان را ترک کردند و در زمو آلوانی ساکن شدند، جایی که این زبان بیش از آنچه کسی پیش‌بینی می‌کرد دوام آورده و هنوز، آشکارا، در خطر انقراض است. دین بر دو مسیر همزمان جریان دارد. توشتی‌ها ارتدوکس گرجی‌اند و همچنین نظام زیارتگاه‌های پیش از مسیحیت را حفظ می‌کنند: حرم‌های دیوارکشی‌شده روی زمین‌های بلند که نگهبانانی غیرروحانی از آن‌ها مراقبت می‌کنند، جایی که برای جشن در ظروف ویژه آبجو دم می‌شود و زنان از دیرباز از ورود به حریم آن دوری می‌کرده‌اند. سال در اوج تابستان با آتنگنوبا می‌چرخد، چند روز مسابقه اسب‌دوانی، قربانی و نوشیدن جمعی که خانواده‌ها را به بالای گردنه بازمی‌گرداند. و در آن سوی همان رشته‌کوه، شبانان توشتی قرن‌ها هم روابط مهمان‌نوازی و هم دشمنی با همسایگان چچن و داغستانی خود را حفظ کردند، و این صادقانه‌ترین روایت از آن مرزهاست.