اروتیک تونبائوها

در مسیر عبور از منطقه‌ی کارستی اطراف شهر آنشون در مرکز استان گوییژو، بعضی روستاها فوراً توجه را جلب می‌کنند. دیوارها، سقف‌ها و کوچه‌هایشان همه از سنگ خاکستری ساخته شده و برای دفاع به‌هم فشرده‌اند، و زنان مسن در آن‌ها با روب‌های بلند آبی رفت‌وآمد می‌کنند که با هیچ لباس دیگری در این استان شباهتی ندارد. اینان تون‌باو هستند، هان‌های چینی که نیاکانشان به‌عنوان سرباز دودمان مینگ آمدند و ماندند. این نام تون را که به معنای مستعمره‌ی کشاورزی پادگانی است، و باو را که به معنای سکونتگاه مستحکم است، در خود دارد. هویتی که پشت این نام است بر خاطره‌ای مشترک از سرزمین نیاکانشان استوار است.

داستان از سال 1381 آغاز می‌شود، زمانی که امپراتور هونگ‌وو ارتشی به جنوب غربی فرستاد تا یونان را از دست آخرین وفاداران دودمان یوان بیرون بکشد. برای باز نگه داشتن جاده‌ی گوییژو، دربار در امتداد آن پادگان برپا کرد و سربازان همراه خانواده‌هایشان زمین‌های اطراف دژها را کشت می‌کردند. بسیاری از پایین‌دست رود یانگ‌تسه، یعنی منطقه‌ی جیانگنان در اطراف نانجینگ و آنهوی، آمده بودند. هنوز گاهی روب زنانه را به نام لباس هان فنگ‌یانگ می‌خوانند، برگرفته از زادگاه امپراتور. دودمان چینگ بعدها نظام پادگانی را برچید و دژها به روستاهای عادی بدل شدند، اما مردمانشان متمایز ماندند. آنان خود را از بویی‌ها، میائو‌ها و گلائو‌های اطرافشان و نیز از مهاجران هانی که در دوران چینگ آمدند جدا می‌دانستند. بیگانگان مدت‌ها آنان را «هان قدیمی» می‌نامیدند.

پوشاک آشکارترین نشانه‌ی آنان است. روب گشادآستین با حاشیه‌ی گلدوزی‌شده است و با کمربند بلند مشکی بسته می‌شود. با کفش‌های گلدوزی‌شده‌ای پوشیده می‌شود که نوک آن‌ها به بالا خم شده، و موها در زیر روسری به شکل گره جمع می‌شود. برای بسیاری از زنان مسن این لباس پوشش روزانه است و نه لباس نمایشی. نشانه‌ی دیگر دیشی است، یا اپرای زمینی، که اکنون در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ملی چین ثبت شده است. اجراکنندگان نقاب‌دار روی زمین باز و نه روی صحنه، با آواز و نبرد، حماسه‌های جنگی دوران سه پادشاهی، تانگ و سونگ را اجرا می‌کنند. آنان نقاب‌های چوبی حک‌شده را روی پیشانی می‌بندند و توری سیاهی صورت زیر آن را می‌پوشاند، و گونگ‌ها و طبل‌ها پیشبرد اجرا را هدایت می‌کنند.

باورهایشان ترکیبی است از تکریم نیاکان، بودیسم، تائوئیسم و خدایان محلی. در آغاز سال قمری، برخی روستاها تصویر وانگ گونگ، شخصیتی الوهیت‌یافته از هویژو در آنهوی، را در مراسم رژه گرداگرد روستا می‌گردانند؛ آیینی که مستقیماً به سرزمین اصلی جیانگنان بازمی‌گردد. زبانشان گونه‌ای محلی از ماندارین جنوب غربی است و همین آنان را در جریان اصلی زبان هان نگه می‌دارد، حتی با آنکه آداب‌شان جدایشان می‌کند. تیانلونگ و دیگر روستاهای سنگی اکنون گردشگر جذب می‌کنند، و بیشتر تون‌باوهای جوان‌تر مانند همسالان خود لباس می‌پوشند و کار می‌کنند. آنچه باقی مانده به این دلیل باقی است که جوامع همچنان انتخاب می‌کنند که آن را به‌جا آورند.