اروتیک توسک‌ها

چیزی که توسک را توسک می‌کند یک رودخانه است. رودخانهٔ شکومبین از غرب آلبانی می‌گذرد، از میان الباسان می‌رود و به دریای آدریاتیک می‌ریزد، و تقریباً همه چیز در گفتار آلبانیایی با عبور از آن تغییر می‌کند. در شمال رودخانه مردم به گِگی سخن می‌گویند، با مصوت‌های خیشومی و مصوت‌های بلند. در جنوب آن به توسکی سخن می‌گویند، جایی که n قدیمیِ میان دو مصوت، قرن‌ها پیش به r تبدیل شد، پس آنچه یک شمالی zani می‌گوید، یک جنوبی zeri می‌گوید. بیشتر مرزهای گویشی مبهم‌اند. این یکی دیواری است، و تقریباً همان جایی قرار دارد که اداره رومی متأخر، غرب لاتینیِ خود را از شرق یونانی‌اش جدا کرد. توسک‌ها قبیله یا اقلیت نیستند. آنان یکی از دو نیمهٔ ملت آلبانی‌اند و از زمان کنگرهٔ املای 1972، گفتارشان ستون فقرات معیار نوشتاری بوده است، به طوری که شمالیِ اهل شکودر اکنون به زبانی می‌نویسد که به زبان جنوبی‌ها نزدیک‌تر است تا به زبان خودش. این نتیجه خنثی نبود: استقلال در ولوره در سال 1912 اعلام شد و مردی که از 1944 تا 1985 کشور را اداره می‌کرد اهل گیروکاسترا بود.

جنوب توسک شامل دشت هموار میزه‌که، فلات کورچه که به مرزهای یونان و مقدونیه می‌چسبد، ساحل ولوره و ساراندا، و گیروکاسترا است که با سنگ خاکستری روی دامنهٔ تپه‌اش چیده شده است. در درون آن، لاب‌ها در کوه‌های جنوب غربی زندگی می‌کنند و چام‌ها در دورترین جنوب و در تسپروتیای یونان، که بیشترشان در پایان جنگ جهانی دوم رانده شدند و هنوز بحثی باز میان تیرانا و آتن است. دین در اینجا لایه‌لایه است و دسته‌بندی‌شده نیست. اسلام سنی در بیشتر منطقه، ارتدوکسی آلبانیایی در جنوب شرقی و در جیب‌های ساحلی، و حضور بکتاشی سنگینی که غیرعادی است: طریقتی صوفی که مرکز جهانی‌اش از سال 1925، زمانی که ترکیه طریقت‌ها را منع کرد، در تیرانا قرار دارد، در مواردی که اسلام ارتدوکس سختگیرانه است آسان‌گیر است، و تقویم خاص خود را با سلطان نوروز در اواخر مارس به عنوان روز بزرگ نگه می‌دارد. دولت در سال 1967 خود را بی‌دین اعلام کرد و هر مسجد، کلیسا و تکیه‌ای را بست، بنابراین آنچه پس از 1990 بازگشت، برای بسیاری از توسک‌ها بیشتر تعلق موروثی بود تا عبادت. آنچه کم نشده آواز است. تعدد صداهای ایزو (iso-polyphony) در میان توسک و لاب، خطوط تک‌خوانی را روی یک صدای ممتد می‌گذارد که دیگران در اتاق نگه می‌دارند، و نسخهٔ لاب صدایی را اضافه می‌کند که در بالای آن می‌شکند. از سال 1991 جنوب به شدت به سوی یونان و ایتالیا تخلیه شده، و تعداد قابل توجهی از این روستاها اکنون با پولی که به خانه فرستاده می‌شود می‌چرخند.