اروتیک اسفاکیایی‌ها

از هر کرتی‌ای که بپرسید سخت‌ترین مردم جزیره کجا زندگی می‌کنند، به جنوب غربی اشاره خواهد کرد، به سفاکیا. سفاکیایی‌ها یونانی‌های کرتی‌اند و ملتی جدا نیستند، اما در خیال جزیره و در خودآگاهی خودشان جایگاه متمایزی دارند: ناحیه‌ای کوهستانی که به روایت خودشان، نه ونیز و نه عثمانی‌ها هرگز به درستی بر آن حکومت نکردند. سرزمین آن‌ها دامنهٔ جنوبی کوه‌های سفید است، جایی که صخره‌های آهکی برهنه از دره‌هایی مانند ساماریا و ایمبروس و آرادنا به نواری باریک از ساحل دریای لیبی فرو می‌ریزند. خورا سفاکیون بندر کوچکی است که مرکز ناحیه به شمار می‌رود و روستاهایی چون آنوپولی و آسکیفو و کالیکراتیس بر فلات‌های مرتفع بالای آن قرار دارند. نزدیک به دو هزار نفر در تمام طول سال در آنجا زندگی می‌کنند و همین آن را به یکی از کم‌جمعیت‌ترین شهرداری‌های یونان بدل می‌کند.

این شهرت در شورش به دست آمد. در سال ۱۷۷۰ داسکالویانیس، کشتی‌دار ثروتمندی از آنوپولی، سفاکیا را بر ضد عثمانی‌ها رهبری کرد، به امید وعده‌های روسیه که هرگز عملی نشد. او تسلیم شد و سال بعد در هراکلیون زنده‌زنده پوستش را کندند. پنیرسازی که به باربا پانتزلیوس معروف بود، بعدها حماسه‌ای بلند درباره آن قیام املا کرد که هنوز در سراسر کرت شناخته می‌شود. سفاکیایی‌ها در سال‌های ۱۸۲۱ و ۱۸۶۶ دوباره جنگیدند و در سال ۱۸۲۸ شکست خاتزیمیخالیس دالیانیس در فرانگوکاستلو افسانهٔ دروسولیت‌ها را پدید آورد، سربازان سایه‌ای که گفته می‌شود سپیده‌دم اواخر ماه مه از برابر قلعه رژه می‌روند. در سال ۱۹۴۱، پس از نبرد کرت، هزاران سرباز متفقین از کوه‌ها پیاده گذشتند تا از خورا سفاکیون تخلیه شوند، و این ناحیه بعدها قربانی تلافی‌جویی‌های آلمانی‌ها شد، از جمله سوزاندن کالیکراتیس در سال ۱۹۴۳.

سفاکیایی‌ها به یونانی کرتی سخن می‌گویند، با لهجه‌ای که دیگر کرتی‌ها بی‌درنگ تشخیصش می‌دهند؛ معروف‌ترین ویژگی آن این است که حرف l پیش از a و o و u تقریباً شبیه r انگلیسی ادا می‌شود. آنان ارتدکس یونانی‌اند و غسل تعمید، جشن عروسی و روزهای جشن قدیسان زندگی اجتماعی را سامان می‌دهند، که اغلب با تیراندازی شادی همراه است و نشانه‌هایش روی تابلوهای راهنمای جاده دیده می‌شود. اقتصاد قدیم بر شبانی استوار بود: گله‌ها به مراتع مرتفع تابستانی برده می‌شدند و پنیر در کلبه‌های سنگ‌چین بی‌ملات ساخته می‌شد که میتاتای کرتی نام دارند، و در کنار آن تجارت دریایی‌ای وجود داشت که زمانی برخی خانواده‌ها را ثروتمند کرد. وفاداری به طایفه ژرف است و همراه آن انتقام‌گیری و سنتی تحمل‌شده از دزدی گوسفند آمده، که هر دو کم‌رنگ شده‌اند اما فراموش نشده‌اند. موسیقی با لیرا و لائوتو، با بیت‌های قافیه‌دار بداهه‌ای به نام مانتینادس، و با آوازهای بی‌همراهی ریزیتیکا در دامنه‌های کوه‌های سفید معنا می‌یابد. امروز بیشتر درآمد از کوه‌پیمایانی تأمین می‌شود که از دره‌ها پایین می‌آیند، از کشتی‌ای که در امتداد سواحل بی‌جاده رفت‌وآمد می‌کند و از گردشگری تابستانی، و فطیر سفاکی، یعنی فطیر پنیری نازکی که با عسل سرو می‌شود، به کارت ویزیت این ناحیه بدل شده است.