اروتیک مورلاک‌ها

مورلاخ‌ها چوپانان مناطق پشت‌کوهستانی دالماسی بودند، و چهارصد سال همه برایشان نامی داشتند جز خودشان. این واژه برچسبی بیرونی است که به احتمال زیاد از یونانی به معنای «ولاخ‌های سیاه» آمده، و از اواسط قرن 14 به بعد در اسناد ونیزی و راگوزایی ظاهر می‌شود و به جماعتی دوزبانه از دامداران کوهستانی پشت ساحل آدریاتیک نسبت داده می‌شود. آنان گله‌های خود را در چرخه‌ای فصلی جابه‌جا می‌کردند: تابستان‌ها در چراگاه‌های بلند و زمستان‌ها در دشت‌های پست. شهرهای ساحلی با آنان چنان رفتار می‌کردند که گویی سودمند، ضروری و تا حدی نگران‌کننده‌اند: تأمین‌کنندگان پنیر، پشم و جنگجو، و مسئله‌ای دائمی برای هرکس که می‌خواست مرزی را تعیین کند. زبان اصلی‌شان رومانسی بالکانی بود، خویشاوند زبانی که امروز با نام Istro-Romanian باقی مانده است. تا اوایل قرن 16 این زبان تقریباً از میان رفته بود. اسلاوی جایگزینش شد، و این برچسب بیشتر به جامعه چسبید تا به زبان، به‌طوری که مورلاخ به معنای جمعیت اسلاوی‌زبان درون‌بوم شد، چه ارتدکس و چه کاتولیک.

آنچه آنان را اثرگذار کرد جغرافیا بود. مراتع‌شان میان مرز ونیز و عثمانی کشیده شده بود، و در جنگ‌های کرت و موره در قرن 17 هر دو امپراتوری آنان را به‌عنوان نیروهای نامنظم و غارتگر مسلح کردند و سپس روستاهایی را که باقی ماندند از نو اسکان دادند. تیره‌ها جانب خود را عوض می‌کردند، گاه بیش از یک بار، و نقشه‌ی اینکه چه کسی در لیکا و زاگورا کجا زندگی می‌کرد تا حد زیادی بر اثر همین جابه‌جایی‌ها بازترسیم شد. قرن 18 آنان را به دارایی ادبی بدل کرد: آلبرتو فورتیس فصل بلندی از کتاب Viaggio in Dalmazia (1774) را به آداب مورلاخ اختصاص داد و تصنیف Hasanaginica را چاپ کرد که گوته ترجمه کرد و هردر در گلچین خود گنجاند. برای یک نسل، اروپای تحصیل‌کرده مورلاخ را نزدیک‌ترین «وحشی نجیب» در دسترس خود می‌خواند، و نودیه و مریمه تقلیدهایی از ترانه‌هایی نوشتند که هرگز نشنیده بودند. فورتیس همچنین پوبراتیمستوو را ثبت کرد، برادری سوگندی که در محراب با آیینی ویژه تبرک می‌شد و مردان را بیرون از خویشاوندی پیوند می‌داد، در جامعه‌ای که خویشاوندی تقریباً همه‌چیز را تعیین می‌کرد. در خود دالماسی، خود این واژه به توهینی برای کوهنشین خشن بدل شد، و وقتی هویت‌های ملی کروات و صرب در قرن 19 سخت شدند، هیچ‌کس آن را ادعا نکرد. امروز مورلاخی وجود ندارد. فرزندان آنان کروات‌ها و صرب‌های درون‌بوم دالماسی، لیکا و غرب هرزگوین‌اند، و آنچه بیش از همه به‌صورت شنیدنی باقی مانده آواز است: گوسلار که حماسه را با ویولنی تک‌سیم می‌خواند، و اوجکانیه، چندصدایی فریادی و کشیده که هنوز در همان تپه‌ها شنیده می‌شود.