اروتیک لوکوئیدوننسس‌ها

لوکوئیدونسیان مردمی باستانی در شمال ساردینیا بودند که بطلمیوس، جغرافی‌دان، در سدهٔ دوم میلادی از آنان نام برد و مدت‌هاست که در جمعیت رومی‌شدهٔ جزیره حل شده‌اند. تا جایی که کسی بتواند بگوید، نوادگان آنان ساردینیایی‌های امروزی منطقهٔ Monte Acuto و Logudoro هستند. تقریباً هر آنچه از آنان می‌دانیم به یک مکان بند است. بطلمیوس آنان را جنوب کارنسس‌ها و کونوسیتانی‌ها و شمال آئسارونسس‌ها قرار می‌دهد. نام آنان با Luguido مطابقت دارد که در راهنمای آنتونینوس با نام Luguidunec ثبت شده است، ایستگاهی بر جادهٔ رومی که از درون جزیره به سوی Caralis، یعنی کالیاری امروز، امتداد داشت. این ایستگاه با محوطهٔ Nostra Signora di Castro نزدیک اوشیری، بالای آنچه اکنون دریاچهٔ کوگیناس نام دارد، در استان ساساری شناسایی شده است.

این نشان می‌دهد که آنان چگونه مردمی بوده‌اند: ساردینیایی‌های درون‌بوم که در تپه‌های پشت ساحل زندگی می‌کردند، در منطقه‌ای که روم ارزش آن را داشت که پادگان نظامی در آن مستقر کند. در دوران امپراتوری نخستین، در Luguido دژی بود که دسته‌های کمکی آن را نگه می‌داشتند و وظیفه‌شان نظارت بر جاده و مهار اجتماع‌های کوهستانی بود که قرن‌ها در برابر کارتاژ و سپس روم ایستادگی کرده بودند. لوکوئیدونسیان احتمالاً یکی از اجتماع‌های کوچک‌تر درون یا در کنار بالارس‌ها بودند، یعنی مردم بزرگ‌تری که نویسندگان باستان در این بخش شمال از آنان یاد می‌کنند، هرچند هیچ منبعی این را صریحاً نمی‌گوید. زبانشان شکلی از زبان پالئو-ساردینیایی بود، زبان پیش‌لاتینی و طبقه‌بندی‌نشدهٔ جزیره که تنها در نام مکان‌ها و شمار اندکی واژه در ساردینیای امروزی باقی مانده است. نیاکانشان نوراگی‌ها را ساختند، برج‌های سنگی که هنوز روستاهای اطراف را پر کرده‌اند، و آیینی داشتند که بر چاه‌ها و چشمه‌های مقدس متمرکز بود، اما هیچ روایت مکتوبی از آن برجای نگذاشتند. شباهت میان Luguidunec و نام‌های کلتی Lugdunum در قاره برخی پژوهشگران را وسوسه کرده است، ولی هیچ چیز دیگری این مردم را به کلت‌ها پیوند نمی‌دهد و شاید تصادف باشد.

آنچه بر سرشان آمد، داستان معمول ساردینیای ایالتی است. زبان کهن جای خود را به لاتینی داد و حصن به سکونتگاه بدل شد. در سده‌های میانه همان محل مقر اسقف‌های Castro در جوداکاتوی تورّس بود و کلیسای رومانسک هنوز آنجا برپاست. یکی از چند ریشهٔ پیشنهادی برای نام ناحیه‌ای Logudoro آن را به Luguido می‌رساند. اگر این درست باشد، این قبیلهٔ گمنام نام‌دهندهٔ دل سرزمین ساردینیا و گویش Logudorese است که اغلب کهن‌ترین شکل زبان ساردینیایی شمرده می‌شود. در هر حال، لوکوئیدونسیان یادآور این‌اند که فهرست خشک نام‌های بطلمیوس نمایندهٔ جامعه‌های واقعی با قلمرو، راه و همسایه بود.