اروتیک سالکیتانی‌ها

سالکیتانی‌ها مردمی از ساردینیای باستان بودند که جغرافی‌دان بطلمیوس در سدهٔ دوم میلادی ثبتشان کرده و هیچ نویسندهٔ بازماندهٔ دیگری از آنان یاد نکرده است. پس از آن از سندها ناپدید می‌شوند و در جمعیت رومی‌شدهٔ جزیره حل می‌شوند، و ساردینیایی‌های امروز وارثان آنان‌اند. بطلمیوس در جغرافیا حدود هجده جامعه را که از ساحل شمالی تا جنوب پشت سر هم چیده شده‌اند فهرست می‌کند، و سالکیتانی‌ها را در جنوب کارنسی‌ها و کونوسیتانی‌ها قرار می‌دهد و هم‌مرز با لوکوئیدوننسی‌ها و آیساروننسی‌ها می‌داند. لوکوئیدوننسی‌ها معمولاً به ایستگاه رومی لوگوئیدو، نزدیک اوسکیری امروزی، پیوند داده می‌شوند، که بهترین نقطهٔ اتکای موجود است. بنابراین سالکیتانی‌ها جایی در نیمهٔ شمالی جزیره، احتمالاً در نواحی داخلی، بوده‌اند. این تمام شواهد مستقیم است. نباید آنان را با سولکیتانی‌های اهل سولکی اشتباه گرفت که بطلمیوس آنان را جداگانه در منتهی‌الیه جنوب فهرست کرده است.

بقیهٔ مطالب از بافت تاریخی استنباط می‌شود. تا زمان بطلمیوس، ساردینیا تقریباً چهار قرن بود که رومی شده بود و در سال 238 پیش از میلاد از کارتاژ گرفته شده بود. سواحل و دشت‌های جنوبی شهری بودند، با زبان پونی و سپس لاتین. اما ارتفاعات وضع دیگری داشتند. روم داخل جزیره را بارباریا می‌نامید، نامی که در بارباجا باقی مانده، و نسل‌ها با مردم تپه‌نشین آن جنگید. سیسرو ساردینیایی‌ها را با عنوان ماستروکاتی مسخره کرد، یعنی پوشندگان ماستروکا، شنلی خشن از پوست گوسفند یا بز که شبانان جزیره تا دوران مدرن همچنان می‌پوشیدند. حتی نام سالکیتانی‌ها هم در لباس رومی به ما می‌رسد: پسوند -itani شیوه‌ای لاتینی برای نام‌گذاری یک جامعه است، همان که در لوسیتانی‌های شبه‌جزیرهٔ ایبری و نیز در کلسیتانی‌ها و اسکاپیتانی‌ها، که خود بطلمیوس در جاهای دیگر ساردینیا از آنها نام می‌برد، دیده می‌شود. اینکه این مردم خود را چه می‌نامیدند ناشناخته است.

پشت سر آنان جهان نوراغی ایستاده بود، جامعهٔ عصر برنز که هزاران برج سنگی، یعنی نوراغی‌ها، را همراه با چاه‌های مقدس و گورهای جمعی معروف به «مقبره‌های غول‌ها» برپا کرد. گمان می‌رود که سالکیتانی‌ها از آن جمعیت برخاسته و دست‌کم در آغاز به شکلی از زبان پالئوساردینی سخن گفته باشند، زبان گم‌شدهٔ جزیره پیش از لاتین که تنها در نام‌های مکان و واژه‌هایی که در ساردینی امروزی جای گرفته‌اند باقی مانده است. دینشان در منابع گواهی نشده است. نیایش نوراغیان کهن‌تر بر آب و چاه‌های مقدس متمرکز بود، و خدای پدر جزیره، ساردوس پاتر، همچنان زیر فرمانروایی روم معبدی در آنتاس داشت. می‌توان برای سالکیتانی‌ها چیزی مشابه فرض کرد، اما نمی‌توان ادعایش را کرد.

میراث آنان مردم خود جزیره است. مطالعات ژنتیکی بارها نشان داده‌اند که ساردینیایی‌ها، به‌ویژه در داخل کوهستانی، سهمی به‌طور غیرمعمول بزرگ از تبار ساکنان پیش از تاریخ جزیره را حفظ کرده‌اند. هیچ بنای شناخته‌شده‌ای نام سالکیتانی‌ها را بر خود ندارد، اما به احتمال زیاد بازماندگانشان هرگز جزیره را ترک نکرده‌اند.