اروتیک ستوها

سیتوها مردمی‌اند که در یک کشور لوتری، در سوی ارتدکس آن قرار گرفته‌اند و در مرز روسیه، در سوی استونیایی آن، و هویتی متمایز ساخته‌اند که بر پایهٔ تعلق نداشتن کامل به هیچ‌یک از دو سو شکل گرفته است. سرزمین آنان، سیتوماآ، نواری از کرانهٔ دریاچه، جنگل و مزارع کوچک در دورترین جنوب‌شرق استونی است که به سوی شرق تا ناحیهٔ پچوری در منطقهٔ پسکوف روسیه امتداد می‌یابد. شهر صومعه‌ای کهن پتسری که سیتوها آن را مرکز خود می‌دانند، در سوی روسی با نام پچوری قرار دارد و از سال 1991 دو نیمهٔ سیتوماآ در دو کشور متفاوت قرار گرفته‌اند. زبان سیتو از شاخهٔ فنیک است، خویشاوند زبان استونیایی و خواهر بسیار نزدیک وورو که درست در غرب آن تکلم می‌شود. تالین مدت‌ها آن را گویش به شمار آورده، و سیتوها دو دههٔ گذشته را صرف این استدلال کرده‌اند که این زبان است و املای خاص، کتاب‌های درسی و روزنامهٔ خود را شاهد می‌آورند.

جایی که زبان به‌راستی آنان را متمایز می‌کند، آواز است. سیتو لیلو سنت گروه‌خوانی چندصدایی است که در آن خوانندهٔ اصلی یک مصراع را می‌خواند و کُر با هم‌آوایی متراکم و سرشار از صدای بم ممتد پاسخ می‌دهد. یونسکو آن را در سال 2009 ثبت کرد، اما هرگز هنری صحنه‌ای نبود: زنان آن را در عروسی‌ها، سر کار و کنار گور می‌خواندند و بهترین‌هایشان، یعنی مادران آواز، هزاران بیت را از حافظه نگه می‌داشتند. بزرگ‌ترین حماسهٔ سیتوها که دربارهٔ خدای غلات، پکو، است، در دههٔ 1920 توسط یکی از همین خوانندگان، آنه وابارنا، دیکته شد. پکو کلید دین نیز هست. سیتوها سده‌ها پیش از آنکه همسایگان استونیایی‌شان لوتری شوند، از پسکوف به آیین ارتدکس غسل تعمید یافتند و دیر غارهای پسکوف لنگرگاه ایمانشان بود. با این حال روس‌ها آنان را نیم‌مؤمن می‌خواندند، زیرا جشن‌های روستا در روزهای قدیسان، غذاهایی که بر سر گور خانوادگی خورده می‌شد و نذورات به پکو در انبار، همگی زیر شمایل‌ها ادامه داشت. هر ساله در اوت، در روز پادشاهی سیتو، جامعه نایبی را برمی‌گزیند تا به نام شاه پکو حکومت کند، شاهی که گفته می‌شود تا هنگام نیاز در غارهای دیر خوابیده است. این جشن تنها از سال 1994 آغاز شده و اکنون اصلی‌ترین گردهمایی سال است.

شمار کسانی که در استونی خود را سیتو می‌دانند نزدیک به ده هزار نفر است، با چند صد نفر در روسیه، و جامعهٔ مهاجرنشین کهنی در سیبری نزدیک کراسنویارسک که از خانواده‌هایی برآمده که در دههٔ 1890 در جست‌وجوی زمین رایگان کوچ کرده بودند. لباس جشنی زنان به‌آسانی قابل تشخیص است: پیراهن کتانی سفید با گلدوزی قرمز، جامهٔ رویی پشمی تیره، و سنجاق سینه‌پوش نقره‌ای مخروطی به اندازهٔ نعلبکی که زنجیرهایی از سکه‌های نقره از آن آویخته است و پیش از آنکه زن دیده شود، حضورش را اعلام می‌کند.