اروتیک سامی‌ها

سامی‌ها مردم بومی ساپمی هستند، منطقه‌ای که از شمال نروژ، سوئد و فنلاند تا شبه‌جزیرهٔ کولا در روسیه کشیده شده است. آنان تنها قومی‌اند که در اتحادیهٔ اروپا بومی شناخته می‌شوند و سرزمینشان پیش از هر مرز مدرنی که بر آن کشیده شده وجود داشته است. آنچه سامی بودن را مشخص می‌کند نه یک پرچم واحد و نه یک پایتخت، بلکه پیوندی مشترک با نوع خاصی از کشور است: عرض جغرافیایی بالا، زمستان‌های طولانی و گله‌های گوزن شمالی که میان ساحل و داخل کشور در حرکت‌اند، به‌همراه مجموعه‌ای از زبان‌ها و آداب که از زندگی در چنین سرزمینی پدید آمده‌اند.

زبان‌های سامی به خانوادهٔ اورالی تعلق دارند و به همین دلیل خویشاوندان دورِ زبان‌های فنلاندی و استونیایی به شمار می‌روند و با زبان‌های اسکاندیناوی اطرافشان بی‌ارتباط‌اند. نُه زبان سامی زنده وجود دارد که چند تای آن‌ها متقابلاً نامفهوم‌اند: سامی شمالی با فاصلهٔ زیاد بزرگ‌ترین آن‌هاست و ده‌ها هزار نفر به آن سخن می‌گویند، در حالی که سامی ترِ و سامی پیته به لبهٔ انقراض رسیده‌اند و تنها شماری اندک گوینده دارند. تفاوت‌های درونی از جغرافیا پیروی می‌کنند؛ گوینده‌ی سامی جنوبی و گوینده‌ی سامی اسکولت صرفاً لهجه‌های متفاوت ندارند، بلکه به دو زبان جدا سخن می‌گویند که در طول قرن‌ها زندگی منطقه‌ای شکل گرفته‌اند.

پرورش گوزن شمالی همچنان لنگرگاه فرهنگی است، هرچند امروزه تنها اقلیتی از سامی‌ها این کار را به‌عنوان حرفه انجام می‌دهند. سال چوپانی واژگان، ترتیبات خویشاوندی و تقویمی هشت‌فصلی، به‌جای چهار فصل، را سامان می‌دهد. یوئیک، سنت آوازی‌ای که درباره‌ی یک شخص، مکان یا حیوان خوانده می‌شود، نه درباره‌ی موضوعی به معنای متعارف، یکی از کهن‌ترین سنت‌های موسیقی پیوسته در اروپاست و نسل‌ها پیش از احیای اخیرش به‌عنوان آیینی بت‌پرستانه سرکوب شد. امروز بیشتر سامی‌ها به‌ظاهر لوتری‌اند، اغلب از طریق جنبش سخت‌گیرانهٔ لستادیانی که در قرن نوزدهم شمال را درنوردید، با این حال رشته‌های آیینی کهن‌تر هرگز کاملاً از میان نرفته‌اند و در نگرش به زمین، آب‌وهوا و مردگان دوباره سر برمی‌آورند.

قرن بیستم نشانه‌های عمیقی بر جای گذاشت: سیاست‌های جذب اجباری در هر چهار کشور، مدارس شبانه‌روزی که برای استفاده از زبان سامی تنبیه می‌کردند، و اعتراضات به سد آلتا در اواخر دههٔ 1970 که به محرک سازمان‌دهی سیاسی مدرن سامی‌ها بدل شد. اکنون پارلمان‌های سامی در نروژ، سوئد و فنلاند وجود دارد؛ این نهادها مشورتی‌اند نه حاکم، اما به‌رسمیت‌شناختن این واقعیت‌اند که مردمی که نخست آنجا بودند هنوز همان‌جا هستند.