اروتیک سمنانی‌ها

سمنانی‌ها مردمی ایرانی و کوچک‌اند که در شهر سمنان و روستاهای اطراف آن، در دامنه جنوبی البرز، گرد آمده‌اند؛ جایی که کوه‌ها به کویر نمکی دشت کویر می‌رسند. این نقطه اتصال میان دو چشم‌انداز افراطی، یعنی آب‌شدن برف در بالا و دشت کاملاً خشک در پایین، شیوه زندگی آنان را شکل داده است: آبیاری با قنات، باغ‌های انار و پسته که در برابر صحرا پرورده می‌شوند، و تاریخی طولانی به‌عنوان ایستگاه توقف بر جاده خراسان که از تهران به سوی مشهد و فراتر از آن امتداد داشت.

آنچه از نظر زبانی آنان را متمایز می‌کند، از آنچه جغرافیایشان نشان می‌دهد آشکارتر است. سمنانی زبانی ایرانیِ غربی است، اما در میان خویشاوندانش جایگاهی عجیب دارد. این زبان فارسی نیست و یک تهرانی آن را نمی‌فهمد. سمنانی ویژگی‌های دستوری‌ای را حفظ کرده است، از جمله بازمانده‌هایی از جنسیت دستوری و تمایزی شبیه حالت اعرابی در ضمایر، که فارسی رایج قرن‌ها پیش آن‌ها را کنار گذاشت؛ همین امر آن را به موضوعی مکرر برای علاقه زبان‌شناسان ایرانی بدل کرده است. گروه سمنانی معمولاً خوشه‌ای کوچک از زبان‌های بسیار نزدیک به هم در نظر گرفته می‌شود که در شماری از شهرهای مجاور رایج است: سنگسری، سرخه‌ای، لاسگردی و افتری؛ هر یک چنان تفاوتی دارد که گویشوران روستاهای همسایه، درزهای میان آن‌ها را تشخیص می‌دهند. فارسی زبان مدرسه، کار و تلویزیون است، و سمنانی زبان خانواده و نسل بزرگ‌تر است و، مانند بسیاری از زبان‌های اقلیت ایرانی، زیر فشاری خاموش قرار دارد.

از نظر دینی، سمنانی‌ها شیعه دوازده‌امامی هستند، هم‌راستا با جریان اصلی ایران، و تقویم شهر بر همان مراسم محرم و ریتم‌های ماه رمضان می‌چرخد که در سراسر کشور دیده می‌شود. این منطقه در تاریخ عرفان ایرانی جایگاهی دارد؛ سمنان زادگاه عارف قرن چهاردهم، علاءالدوله سمنانی، بوده است که نوشته‌هایش درباره مراحل سیر باطنی هنوز خوانده می‌شود. با این حال، عمل روزمره مردم، همان آیین‌های معمول یک شهر ایرانی در استان است و نه چیزی که آگاهانه باطنی و رازآمیز باشد.

یک تمایز درونی سودمند که دانستنش ارزش دارد: سنگساری‌ها که در شهر کوهستانی سنگسر (که اکنون مهدی‌شهر نام دارد) درست در شمال سمنان متمرکزند، به‌طور سنتی دامداران کوچ‌نشین‌اند که گله‌های بزرگ را میان مرتع‌های تابستانی در البرز و زمستان‌گاه‌های دورتر در جنوب جابه‌جا می‌کنند. آنان گویش ویژه خود را دارند، در سراسر ایران به‌عنوان دامدارانِ جدیِ گوسفند و بز شهرت دارند و بخش قابل‌توجهی از گوشت قرمز کشور را تأمین می‌کنند. سمنانی‌های ساکن شهر در پایین و سنگساری‌های دامدار در بالا، به یک خانواده زبانی تعلق دارند، اما زندگی بسیار متفاوتی دارند.