اروتیک تالش‌ها

تالش‌ها نواری از زمین را در اختیار دارند که در آن سواحل دریای خزر به کوه‌های تالش می‌رسد و در جنوب‌شرقی‌ترین گوشه‌ی آذربایجان و استان‌های شمال‌غربی ایران امتداد دارد. بر اساس معیارهای منطقه، این سرزمین مرطوب و سرسبز است؛ دشت‌های نیمه‌گرمسیری به دامنه‌های جنگلی می‌رسند و زندگی تالش‌ها مدت‌هاست با این جغرافیا شکل گرفته است: پله‌های برنج، مرکبات و چای در سوی ایرانی، دام در ارتفاعات، و روستاهای ماهیگیری در کرانه. مرزِ سیاسی که از میهن آنان می‌گذرد یادگار جنگ‌های روس و ایران در قرن نوزدهم است و یک قوم واحد را به دو نیمه‌ی اداری تقسیم کرده که تجربه‌هایشان از آن زمان متفاوت شده است.

زبان آنان، تالشی، به شاخه‌ی شمال‌غربی زبان‌های ایرانی تعلق دارد و خواهر زبان فارسی است نه گویشی از آن؛ از نظر ساختار به تاتی، گیلکی و دیگر زبان‌های کرانه‌ی خزر نزدیک‌تر است تا به فارسی رایج در تهران یا به زبان ترکی آذربایجانی که همسایگان بلافصلشان به آن سخن می‌گویند. تالشی سه گونه‌ی منطقه‌ای دارد (شمالی، میانی و جنوبی) که در امتداد ساحل به یکدیگر می‌آمیزند. در آذربایجان این زبان بیشتر در خانه باقی مانده است؛ آموزش و زندگی عمومی به زبان آذربایجانی است و سنت ادبی تالشی که در دهه‌ی 1930 مدت کوتاهی شکوفا شد سرکوب شد و تنها تا حدی بازیابی شده است. در ایران وضع مشابه است: فارسی بر زندگی رسمی سلطه دارد و تالشی بیشتر به‌صورت شفاهی در روستاها زنده می‌ماند.

بیشتر تالش‌ها مسلمان شیعه‌اند که از نظر دینی با آذربایجانی‌ها و ایرانیان اطراف هم‌گام است، و این جامعه از نظر تاریخی خود را در تقابل مذهبی با همسایگانش تعریف نکرده است. هویت در اینجا بر زبان، چشم‌انداز طبیعی و تبار استوار است نه بر کیش. آیین‌های عرفی کهن، مانند چرخه‌های عروسی، ترانه‌های کار فصلی و افسانه‌های مربوط به چشمه‌ها و بیشه‌زارهای ویژه‌ی کوهستان، بدون اصطکاک زیاد در کنار رعایت معمول تقویم مذهبی جای دارند.

تالش‌ها دولتی از آن خود ندارند و به ندرت به دنبال آن بوده‌اند؛ جمهوری خودمختار تالش-مغان که در 1993 اعلام شد ظرف چند ماه فرو پاشید. در عوض، تأکیدی آرام‌تر بر تمایز آنان ادامه دارد: انجمن‌های فرهنگی، شمار اندکی نشر، رسانه‌های پراکنده‌ی رادیویی و اینترنتی به زبان تالشی، و بحثی نسلی، آشنا برای بسیاری از ملت‌های کوچکی که میان ملت‌های بزرگ‌تر محصورند، درباره‌ی این‌که آیا باید برای به رسمیت شناخته شدن پافشاری کرد یا سر پایین انداخت و زبان را در آشپزخانه زنده نگه داشت.