اروتیک هزاره‌ها

هزاره‌ها مردمی فارسی‌زبان در مرکز افغانستان هستند که بیشتر در منطقه‌ای کوهستانی به نام هزاره‌جات زندگی می‌کنند؛ فلات ناهموار دره‌ها و گردنه‌های کوهستانی که از نظر جغرافیایی و سیاسی در داخل کشور قرار دارد. چهره‌ی آنان برای بیگانگان معمولاً شرق‌آسیایی به نظر می‌رسد، ویژگی‌ای که تاریخ هزاره‌ها را بیش از تقریباً هر چیز دیگری شکل داده است: آنان را به‌وضوح از همسایگان پشتون، تاجیک و ازبک متمایز کرده و قرن‌ها گمانه‌زنی درباره‌ی تبار مغولی یا ترکی را دامن زده است. تصویر ژنتیکی درهم‌آمیخته و سوابق تاریخی اندک است، اما احساس تفاوت، بدون توجه به این‌ها، نقش خود را ایفا کرده است.

آنان به هزاره‌گی سخن می‌گویند، گویشی از فارسی که با دری و فارسی ایرانی قابل‌فهم متقابل است، اما واژگان متمایزی دارد، از جمله وام‌واژه‌هایی از زبان‌های ترکی و مغولی. بیشتر هزاره‌ها مسلمانان دوازده‌امامی شیعه‌مذهب‌اند، در کشوری که سنت غالب آن سنی است؛ گسلی فرقه‌ای که تاریخ مدرن آنان را دو پاره کرده است. شمار کمتری اسماعیلی‌اند و ایماق هزاره‌ی غرب افغانستان عمدتاً سنی‌اند، که یادآور این است که مرز آنچه هزاره به شمار می‌آید به اندازه‌ی آنچه نقشه‌های قومی نشان می‌دهند روشن نیست.

نقطه‌ی عطف تعیین‌کننده‌ی دوران جدید اواخر قرن نوزدهم بود، زمانی که حکومت مرکزی عبدالرحمن خان لشکرکشی فتح و جابه‌جایی اجباری علیه هزاره‌جات به راه انداخت که بخش بزرگی از جمعیت را کشت یا تبعید کرد و الگوی حاشیه‌نشینی‌ای را تثبیت کرد که نسل‌ها ادامه یافت. قرن بیستم بازگشت جزئی به ادغام را به همراه داشت، اما خشونت‌های مکرر را نیز، از جمله کشتارهای هدفمند در دوره‌ی طالبان در اواخر دهه‌ی 1990 و بمب‌گذاری در مدارس، مساجد و بخش‌های زایشگاهی هزاره در سال‌های پس از آن. دیاسپورای گسترده‌ای (در ایران، پاکستان و اخیراً استرالیا، جایی که هزاره‌های استرالیایی یکی از بزرگ‌ترین جوامع پناهنده را تشکیل می‌دهند) از همین امر شکل گرفته است.

زندگی روزمره‌ی فرهنگ هزاره‌ها از اقتصاد کوهستانی شکل می‌گیرد: کشاورزی معیشتی، دامداری و زمستان‌های بلند و سخت کوهستان‌های مرکزی. نوروز، سال نوی فارسی، جشن اصلی فصلی است. شعر شفاهی و قالب آوازی‌ای به نام dambura که با سازی دو سیمه و گردن‌بلند هم‌نام آن همراهی می‌شود، همچنان از نظر فرهنگی محوری‌اند و در کنار سازمان‌دهی سیاسی و تأکید چشمگیر بر تحصیل دختران در دیاسپورا، به یکی از نشانه‌های هویت آگاهانه‌ی هزاره بدل شده‌اند که در پاسخ به فشارهای وارد بر آن سخت‌تر شده است.