اروتیک لقای‌ها

لکاها مردم اسب‌اند. در میان قبیله‌های ازبک‌زبانی که تپه‌ها و دره‌های رودخانه‌ای آنچه امروز جنوب تاجیکستان است را مسکن کردند، آنان نامی قبیله‌ای، شجره‌نامه‌ای و آوازه‌ای را نگه داشته‌اند: پرورندگان اسب‌های سخت کوهی، سواران چیره‌دست در kopkari (بازی لاشه بز که در جاهای دیگر به نام buzkashi شناخته می‌شود)، و در دهه 1920، هسته مقاومت مسلحانه در برابر حکومت شوروی در شرق بخارا. امروز بیشتر آنان در دره Hisor و در کوه‌پایه‌های Khatlon، جنوب و شرق Dushanbe زندگی می‌کنند، با جمعیت‌های کوچک‌تری آن سوی مرز در منطقه Surxondaryo در ازبکستان و در شمال افغانستان، جایی که خانواده‌های بسیاری پس از شکست آن نبرد به آنجا گریختند.

زبانشان گونه‌ای از ازبکی از نوع قپچاق است، از آن گونه که در آن j به جای y ادبی ازبکی به کار می‌رود. این گویش آنان را در گوش از ازبکان شهرنشین جدا می‌کند و کاملاً از همسایگان تاجیک‌شان متمایز می‌سازد که زبانشان ایرانی است، هرچند بیشتر لکاها به تاجیکی هم کنار می‌آیند. مردم‌شناسان آنان را در شمار قبیله‌های استپی دشت کیپچاک می‌دانند که پس از فتح شیبانی در قرن شانزدهم به جنوب کوچیدند. این قبیله در چهار شاخه اصلی شمرده می‌شود: Esankhoja، Badrakli، Bayram و Turtuul، که هر یک به تیره‌هایی تقسیم می‌شود که مردم هنوز می‌توانند نامشان را بگویند. آنان مسلمانان سنی‌مذهب حنفی‌اند و افزون بر نماز مسجد، لایه آشنای آسیای مرکزی از زیارت آرامگاه‌ها، تعویذها و جشن‌های چرخه زندگی را هم دارند.

تا آغاز سده بیستم، لکاها نیمه‌کوچنده بودند، در روستاها زمستان می‌گذراندند و گله‌ها و رمه‌های اسب را به چراگاه‌های تابستانی می‌بردند. جمعی‌سازی کشاورزی به این وضع پایان داد. پیش از آن، ابراهیم بیک، از لکاهای شاخه Esankhoja، در سراسر دهه 1920 جنگ باسماچی را علیه ارتش سرخ رهبری کرد، نخست از تپه‌های شرق بخارا و سپس از تبعید در افغانستان، تا اینکه در 1931 دستگیر شد. یادبود آن دولبه است: غرور در درون جامعه، و دهه‌ها سوءظن رسمی در بیرون از آن. در جنگ داخلی دهه 1990، شبه‌نظامیان لکا در کنار جبهه مردمی جنگیدند که دولت کنونی را به قدرت رساند. سرشماری‌های تاجیکستان در سال‌های 2000 و 2010 لکاها را جدا از دیگر ازبکان شمرد، به شمار حدود 51,000 و سپس 65,000 نفر. برخی آن را به رسمیت شناخته شدن می‌دانند، برخی دیگر آن را راهی برای کاهش شمار کل ازبکان می‌خوانند.

بیرون از منطقه، این نام با دو چیز سفر می‌کند. یکی اسب لوکای است، نژادی کوچک و استوار که هنوز در تاجیکستان پرورش می‌یابد. دیگری گلدوزی لکاهاست: آویزهای کوچک و کیف‌هایی با ابریشم دوخته که زنان با نقش‌مایه‌های جسورانه و نامتقارن می‌بافند، بسیار متفاوت با سوزنی‌های گل‌دار منظم بخارا و سمرقند، و اکنون در سراسر جهان مورد جستجوی گردآورندگان منسوجات است.