اروتیک بای‌ها

بای‌ها در اطراف دریاچه Erhai در غرب استان Yunnan زندگی می‌کنند و Dali، پایتخت قدیم پادشاهی‌های Nanzhao و Dali، لنگرگاه فرهنگی آنهاست. این دو دولت که از قرن هشتم تا قرن سیزدهم برقرار بودند تا آنکه ارتش‌های قوبیلای خان آنها را در خود ادغام کرد، واقعیت تاریخی‌ای هستند که برای فهم امروز بای‌ها از همه مهم‌تر است: آنها مردمی مرزنشین که در چین جذب شده باشند نبودند، بلکه جمعیت حاکم یک پادشاهی مستقل و پیشرفته بودند که با سرزمین‌های امروزی میانمار، تبت و Sichuan تجارت می‌کرد. این خاطره هنوز نحوه معرفی Dali از خود را شکل می‌دهد.

زبان آنها معمایی است که زبان‌شناسان یک قرن است بر سر آن بحث می‌کنند. بای به خانواده زبان‌های چینی-تبتی تعلق دارد، اما جایگاه دقیقش در درون این خانواده محل مناقشه است؛ واژگان آن لایه‌ای غیرمعمول سنگین از واژه‌های وام چینی دارد که به چینی باستان و میانه بازمی‌گردد، آن‌قدر متراکم که برخی پژوهشگران خواسته‌اند آن را یکسره در شاخه چینی طبقه‌بندی کنند، در حالی که دیگران آن را شاخه‌ای مستقل و نزدیک‌تر به تبتی-برمایی می‌دانند. هر چه باشد، نتیجه عملی زبانی است که برای بیگانگان آهنگین و نزدیک به چینی به نظر می‌رسد، اما برای گویشورانش کاملاً متمایز و از آن خودشان است. سه خوشه گویشی اصلی وجود دارد: Jianchuan، Dali و Bijiang، و این گویش‌ها همیشه برای یکدیگر قابل فهم نیستند.

زندگی مذهبی لایه‌لایه است و تک‌بُعدی نیست. بودیسم ماهایانا زود رسید و ریشه دواند، اما بر روی یک آیین بومی کهن‌تر به نام Benzhu قرار گرفته است؛ پرستش ایزدان حامی روستاها که هر سکونتگاه ایزد خاص خود را دارد. یک Benzhu می‌تواند شخصیتی تاریخی که به خدایی رسیده، یک قهرمان محلی، روح یک کوه، و گاهی یک شخصیت بودایی یا تائوئی باشد که در این نظام جذب شده است. هر روستا چرخه جشن‌های خاص حامی خود را دارد و این جشن‌ها در کنار، نه به جای، آیین‌های بودایی ادامه دارند.

معماری بای به‌طرز چشمگیری متمایز است: دیوارهای سفیدشده با آهک، سقف‌هایی با کاشی خاکستری و لبه‌های به‌سوی بالا برگشته، و شیروانی‌های نقاشی‌شده پرنقش. این سبک خانگی به‌قدری پالوده بود که خانواده‌های ثروتمند زمانی استادکاران نام‌آوری را سفارش می‌دادند، همان‌گونه که کسی ممکن است پرترهٔ‌ای سفارش دهد. رنگرزی گره‌ای (تای‌دای) از Zhoucheng با استفاده از نیل بر پارچه پنبه‌ای، سنت صنعتی شناخته‌شده‌ای است و نه یک کالای ساختگی گردشگری، هرچند گردشگری بی‌شک اقتصاد آن را دگرگون کرده است. Sanyuejie، یعنی بازار سوم ماه در پای کوه Cangshan، بازار و نمایشگاه اسب هزارساله‌ای است که هنوز بازرگانانی از سراسر مرتفعات جنوب غربی را جذب می‌کند و همچنان یکی از بهترین پنجره‌ها به زندگی اجتماعی بای‌ها، آن‌گونه که خودشان آن را به جا می‌آورند، به شمار می‌رود.