اروتیک سبی

سبئی‌ها در شانهٔ شمالی کوه الگون زندگی می‌کنند، جایی که شیب‌های آتشفشانیِ جنگلی به پرتگاهی می‌رسند و به سوی دشت‌های خشک کارامویا فرود می‌آیند. بیشترِ آنچه در ادامه می‌آید از همین جغرافیا برمی‌خیزد. آنان به زبان‌های نیلی جنوبی و به خوشهٔ کالنجین تعلق دارند که مرکز ثقلشان آن‌سوی مرز در کنیاست، و زبانشان، کوپسابینی، آن‌قدر به نندی و کیپسیگیس نزدیک است که گویشوران بتوانند کم‌کم با یکدیگر کنار بیایند. در پایین‌دست، همسایگانشان باگیسوها هستند که به زبان‌های بانتو سخن می‌گویند، و این وضع سبئی‌ها را به جزیره‌ای زبانی در شرق اوگاندا بدل کرده است: مردمی کوهستانی که نزدیک‌ترین خویشاوندانشان، سابائوت‌ها، همان مردم در سوی کنیایی همین کوه‌اند، با نامی دیگر و پرچمی دیگر. «سبئی» کاربرد قدیمی‌تر انگلیسی است و نامی که خودشان بر خود نهاده‌اند «سابینی» است.

به سه بخش مَبای، ساپینی و سور تقسیم می‌شوند و زیر آن به تبارهای پدرتبار که ازدواج و ادعاهای مربوط به گله را تعیین می‌کنند. دام، اصطلاحِ کهنِ زندگی سبئی‌هاست و کشاورزی اصطلاحِ جدیدتر. یورش‌هایی که از کارامویا سرچشمه می‌گرفت، در طول سده‌های نوزدهم و بیستم خانواده‌ها را از دشت‌ها به بالای پرتگاه راند و چوپانان به کشت‌کارانِ ذرت و موز و سرانجام قهوهٔ آرابیکا بدل شدند که از تپه‌های اطراف آبشارهای سیپی به دست می‌آید. والتر گلداشمیت سال‌ها همین دگرگونی را مستند کرد، و به همین دلیل مردمی با چند صد هزار نفر جمعیت از بهتر ثبت‌شده‌ترین جوامع کوچک شرق آفریقا هستند.

زندگی آیینی بر محور نظام سنی می‌چرخد: آیین‌گذار یک گروه کامل را یک‌جا به بزرگسالی می‌رساند و جایگاهش را برای همیشه تثبیت می‌کند. ختنه دروازهٔ پسران بود و نسل‌ها دختران را نیز ختنه می‌کردند. اوگاندا در سال 2010 این کار را ممنوع کرد، هرچند کارِ اثرگذارتر از درون جامعه آغاز شده بود، با انجمن ریش‌سفیدان سابینی که پافشاری می‌کرد خلوت‌نشینی، آموزش و جشن حفظ شود و بُرش کنار گذاشته شود. امروزه بیشتر سبئی‌ها مسیحی‌اند، آنگلیکن و کاتولیک با حضور پررنگ پنطیکاستی‌ها، و هنوز هنگامی که بدبیاری نیاز به توضیحی دارد که درمانگاه نمی‌تواند بدهد، با ارواح نیاکان مشورت می‌شود. در سال 1962 به چیزی دست یافتند که مدت‌ها برای آن از نظر سیاسی فشار آورده بودند: ناحیه‌ای ویژهٔ خودشان که از بوگیسو جدا شد و بعدها به کاپچورقوا، کوین و بوکوا بخش شد. همین تپه‌ها اخیراً این منطقه را در اوگاندا نماد چیز دیگری کرده‌اند: استیفن کیپروتیچ عنوان ماراتن المپیک را برای این کشور به ارمغان آورد و جاشوا چپتگی، اهل روستایی بیرون از کاپچورقوا، رکوردهای جهانی 5,000 و 10,000 متر را در اختیار دارد. ارتفاع، هوای رقیق و عادتی بسیار دیرینه به بالا رفتن پیاده.