اروتیک قمانت

قمانت‌ها گروهی از آگاوها هستند که در ارتفاعات شمال و غرب گوندار، در منطقه‌ی آمهارای اتیوپی زندگی می‌کنند. و در بیشتر تاریخ ثبت‌شده‌شان، آنچه آنان را از همسایگانشان متمایز می‌کرد نه زمین و معیشت، بلکه کارهایی بود که در روزهای شنبه انجام می‌دادند. دینشان، که بیگانگان به‌دلیل نبودن نامی بهتر آن را «پرستش بت‌ها به شیوه‌ی عبری» نامیده‌اند، بر محور یک خدای آفریننده، شنبه‌داری سخت‌گیرانه، ممنوعیت‌های غذایی و پرستش در بیشه‌های مقدس بر قله‌ی تپه‌ها می‌چرخید. آن بیشه‌ها هنوز از دور دیده می‌شوند: جزیره‌های تیره‌ای از درختان کهن بر خط‌الراس‌هایی که نسل‌ها پیش برای کشت جو و تف پاک‌سازی شده‌اند. کاهن بزرگی به نام وامبار بر گروهی از کاهنان فروتر ریاست می‌کرد و مردانی که تعهدات کامل آیینی را بر عهده می‌گرفتند تابع قواعد طهارتی بودند که عامه‌ی مردم ملزم به آن نبودند. سنت قمانت‌ها می‌گوید نیای بنیان‌گذارشان را از کنعان به این تپه‌ها آورده است، و این روایت، بنا به گفته‌ی خودشان، ایشان را در جوار بتا اسرائیل قرار می‌دهد، اما نه همان مردم؛ آنان نیز آگاو بودند و در سرزمین گوندار زندگی می‌کردند.

زبان قیمانت، زبانی کوشی‌مرکزی است که خویشاوندی نزدیک با بیلن، خامتانگا و اونگی دارد و طی قرن بیستم به‌تدریج جای خود را به امهری داد. امروز شمار گویشوران روان آن بسیار اندک است و تقریباً همگی سالخورده‌اند. در همان دوره، بیشتر قمانت‌ها، گاه تحت فشار، به کلیسای ارتدوکس تواهدوی اتیوپی پیوستند و منصب وامبار در میانه‌ی قرن بیستم، بی‌آنکه جانشینی برایش تعیین شود، از میان رفت. مدتی به نظر می‌رسید هویت قمانت به‌سادگی در هویت آمهری حل خواهد شد، و این همان چیزی است که آمار سرشماری تقریباً نشان می‌داد.

اما چنین نشد. از سال ۲۰۱۵ جنبشی برای خودتعیینی خواستار خودگردانی قمانت‌ها در منطقه‌ی آمهارا بوده است. همه‌پرسی ۲۰۱۷ خودمختاری را به شماری از کبله‌ها اعطا کرد و برخی دیگر را در حال مناقشه رها کرد، و این مناقشه به خشونت کشید: قتل، آتش‌زدن روستاها و آوارگی ده‌ها هزار نفر، که همه با جنگی که پس از ۲۰۲۰ شمال اتیوپی را در بر گرفت بسیار بدتر شد. هر شکلی که تسویه‌ی سیاسی سرانجام به خود بگیرد، این بحث این برچسب را دوباره زنده کرده است، برچسبی که دیگر صرفاً به ارث رسیده نیست، بلکه ادعا می‌شود.