اروتیک روسین‌های پانونیا

اگر از یک روتنی اهل پانونی بپرسید که هست، پاسخ Rusnak است و زبانی که پای سفره آشپزخانه حرف می‌زنند ساده‌ترین نامش ruski است. هیچ‌کدام از این دو واژه به معنای روس نیست. آنان مردمی اسلاو و کوچک در دشت پانونی‌اند که از خانواده‌های دهقانی کاتولیک یونانی‌آیین برآمده‌اند. این خانواده‌ها در میانه قرن 18 از شهرستان‌های شمال‌شرقی پادشاهی پیشین مجارستان، در آنچه امروز شرق اسلواکی و شمال‌شرقی مجارستان نامیده می‌شود، کوچ کردند. هابسبورگ‌ها زمین‌هایی را که جنگ‌های عثمانی خالی کرده بود دوباره پر می‌کردند و قراردادی در سال 1751 نخستین خانواده‌ها را در Ruski Krstur در Bačka مستقر کرد. آن روستا هنوز پایتخت فرهنگی آنان است. Kucura حدود یک دهه بعد به آن پیوست. با گذشت زمان خانواده‌ها به Novi Sad و به روستاهای کشاورزی سرتاسر Srem پراکنده شدند، از جمله Petrovci و Mikluševci در آنچه اکنون شرق کرواسی است.

بیش از دو سده دوری از کارپات‌ها به این زبان شکل ویژه‌اش را بخشید. ریشه‌اش با روتنی کارپاتی مشترک است، اما آن‌قدر ویژگی‌های گویش‌های شرق اسلواکی را دارد، از جمله تکیه ثابت روی هجای ماقبل آخر، که زبان‌شناسان هنوز بر سر تعلق آن به اسلاوی شرقی یا غربی اختلاف دارند. Havrijil Kostelnik از Ruski Krstur نخستین دفتر شعر به زبان محلی را در سال 1904 و دستور زبانش را در سال 1923 منتشر کرد. این کار، سال‌ها پیش از آنکه روتنی کارپاتی در دهه 1990 معیار نوشتاری خود را به دست آورد، به جامعه‌شان معیار نوشتاری داد. امروز این زبان یکی از شش زبان رسمی Vojvodina است. با الفبای سیریلیک نوشته می‌شود، در دبیرستان‌های Ruski Krstur تدریس می‌شود، در دانشگاه Novi Sad خوانده می‌شود و هفته‌ای یک‌بار در Ruske slovo چاپ می‌شود.

دین به همان اندازه زبان در حفظ تمایزشان نقش داشته است. بیشترشان کاتولیک یونانی‌آیین‌اند. کلیساهایشان دارای صفحه شمایل، آیین بیزانسی و کشیشان متأهل‌اند، که برای همسایگان صرب ارتدوکس به نظر می‌رسد، با این حال از رم فرمان می‌برند. کلیسای محلی مدت‌هاست که مرکز زندگی روستا بوده است و در سال 2018 روسکی کرستور مقر یک اپارشی کاتولیک یونانی‌آیین شد که تمام صربستان را پوشش می‌دهد.

سده 20 آنان را به چند سو کشاند. یوگسلاوی سوسیالیستی از آموزش، رادیو و نشر به زبان روتنی حمایت کرد و آن نهادها هنوز جامعه را کنار هم نگه می‌دارند. همان دهه‌ها بحث بر سر این‌که آیا روتنی‌ها ملتی مستقل‌اند یا شاخه‌ای از اوکراینی‌ها تندتر شد و خانواده‌ها و سازمان‌ها هنوز هر دو موضع را برمی‌گزینند. فروپاشی یوگسلاوی مرزی بین‌المللی میان روستاهای کرواسی و قلب Bačka کشید، در حالی که مهاجرت و ازدواج‌های مختلط همچنان شمارشان را کاهش می‌دهد. با این همه، آنان بیش از 270 سال است که زبان و کلیسای خود را در این دشت حفظ کرده‌اند، بی‌آنکه دولتی از آن خود داشته باشند.