اروتیک نیورو

نیورو، که خود را بانیورو می‌نامند، مردم بونیورو هستند، پادشاهی‌ای در فلات شرق دریاچه آلبرت در غرب اوگاندا. آنچه نخست ایشان را مشخص می‌کند جغرافیا نیست، بلکه دربار است. بونیورو-کیتارا یکی از قدیمی‌ترین پادشاهی‌های پیوسته در منطقه دریاچه‌های بزرگ آفریقاست که از حدود قرن شانزدهم به این سو به دست سلسله بابیتو اداره می‌شود و در رأس آن اوموکاما قرار دارد که جایگاهش پس از لغو دوام آورد و بازگشت. بانیورو تاریخ خود را از راه آنچه پیش از بابیتو بوده نیز به حساب می‌آورند: فرمانروایان نیمه‌فراموش‌شده باچوِزی کیتارا که خاکریزها، سنت‌های دامداری و آیینی روحانی بر جا گذاشتند که پس از ایشان نیز ماند.

زبان رونیورو زبانی بانتوی بین‌دریاچه‌ای است که آن‌قدر به زبان روتوورو نزدیک است که این دو را به‌صورت یک زبان معیار چاپ و آموزش می‌دهند، و تا حدی با زبان‌های رونیانکوره و روکیگا که در جنوب‌تر گفته می‌شوند قابل فهم است. هر کس که مدتی در بونیورو بگذراند زود امپاکو را یاد می‌گیرد. افزون بر نام شخصی و نام تبار، هر مونیورو یکی از حدود دوازده نام ستایشی را دارد: اماوتی، ابووولی، اکیکی، ادیری و دیگران، و این امپاکو است، نه نام داده‌شده، که مردم با آن یکدیگر را خطاب می‌کنند. اوکاالی تنها به پادشاه تعلق دارد. یونسکو این رسم را میراثی دانسته که نیازمند پاسداری فوری است، و این خود نشان می‌دهد که میان گویشوران جوان‌تر و شهری‌ها رو به کاهش است.

بیشتر بانیورو مسیحی‌اند، با نمایندگی خوب کاتولیک و آنگلیکن، و اقلیتی مسلمان، هرچند آیین واسطه‌گری ارواح موسوم به مباندوا ناپدید نشده بلکه خاموش و خانگی شده است. جامعه از دیرباز میان کشاورزان بایرو و دامداران باهوما فرق می‌گذاشت، تفاوتی که مدیران استعماری آن را سخت‌تر و خشک‌تر از آنچه بود کردند. در کنار دریاچه در کیبیرو، نمک از چشمه‌های شور در همان باغ‌ها نزدیک به هزار سال است که برداشت می‌شود، عمدتاً به دست زنان، و این از معدود صنایعی در هرجا است که چنین پیوستگی مستندی در یک مکان دارد.

سده نوزدهم به بدی پایان یافت. اوموکاما کابالگا نزدیک به یک دهه با ارتشی دائمی به نام آباروسورا با بریتانیایی‌ها جنگید، در 1899 اسیر شد و به سیشل تبعید گردید. بونیورو در توافقی که پس از آن آمد سرزمینی را از دست داد و شهرستان‌های بویاگا و بوگانگایزی به بوگاندا رفتند. بانیورو شصت سال آن‌ها را «شهرستان‌های گمشده» خواندند و در همه‌پرسی 1964 رأی به بازپس‌گیری‌شان دادند. اوبوتو در 1967 پادشاهی‌ها را لغو کرد و در 1993 به عنوان نهادهای فرهنگی بازگشتند. بحث زنده امروز نفت است: میدان‌های آلبرتاین زیر بونیورو قرار دارند و پرسش‌ها بر سر زمین، غرامت و اینکه چه کسی بومی به حساب می‌آید متمرکز است.