اروتیک لرها

لرها مردمی از زاگرس هستند، رشته‌کوه بلندی که در امتداد غرب ایران کشیده شده و دشت بین‌النهرین را از فلات ایران جدا می‌کند. سرزمین ایشان سرزمینی عمودی است: جنگل‌های بلوط، رودخانه‌هایی که از ذوب برف تغذیه می‌شوند، مراتع مرتفع در تابستان و دره‌های پناهگاه‌دار در زمستان. در بیشترِ تاریخ ثبت‌شده، لرها کوچ‌نشینان دامدار بودند که گله‌های خود را میان ارتفاعات جابه‌جا می‌کردند، بر اساس برنامه‌هایی کهن‌تر از دولت‌هایی که می‌خواستند از ایشان مالیات بگیرند، و این ریتم هنوز هم نحوهٔ سخن گفتن از هویت لری را شکل می‌دهد، حتی در میان لرهایی که دو نسل است در تهران یا اهواز زندگی می‌کنند.

لری زبانی ایرانی است، آن‌قدر به فارسی نزدیک که بیگانگان گاهی آن را گویش می‌نامند و لرها همواره با این نام‌گذاری مخالفت می‌کنند. این زبان در شاخه‌ای مستقل در کنار فارسی و کردی قرار دارد و چند گونهٔ درونی دارد: لری اصیل در لرستان، بختیاری در مرکز زاگرس، و لکی در شمال که برخی زبان‌شناسان آن را در عوض با کردی دسته‌بندی می‌کنند. بختیاری‌ها بزرگ‌ترین و از نظر سیاسی برجسته‌ترین زیرگروه‌های لر هستند؛ خان‌هایشان در اواخر دورهٔ قاجار و اوایل دورهٔ پهلوی بازیگران اصلی ایران بودند و لشکرکشی 1909 به تهران که بیشتر آن را سواران بختیاری رهبری می‌کردند، به بازگرداندن مشروطه کمک کرد. لک‌ها که کوچک‌تر و شمالی‌ترند، در منطقه‌ای میانی و مورد مناقشه زندگی می‌کنند که در آن هویت لر و کرد در هم می‌آمیزد و مردم بسته به پرسش‌کننده پاسخ می‌دهند.

لرها در اکثریت قاطع خود، مانند بیشتر ایرانیان، شیعهٔ دوازده‌امامی‌اند، اما این دین بر لایه‌ای کهن‌تر از زیارتگاه‌های امامزادگان، درختان مقدس و آیین‌های سوگند که به کوه‌ها و چشمه‌های ویژه‌ای پیوند دارند، بنا شده است. وابستگی ایلی، یعنی tayefeh و تبارهای کوچک‌تری که درون آن قرار دارند، از نظر تاریخی به اندازهٔ مذهب اهمیت داشته و اختلافات با شورای ریش‌سفیدان و قواعد مدوّن افتخار و پیش از دادگاه‌های دولتی، و غالباً به جای آن‌ها، حل‌وفصل می‌شد. قرن بیستم بر این ساختار سخت گذشت. اسکان اجباری رضا شاه در دهه‌های 1920s و 30s کوچ فصلی بسیاری از تیره‌ها را از هم گسست؛ سپس اصلاحات ارضی بعدی و جذابیت شهرهای اقتصاد نفتی بقیه را کرد. آنچه باقی ماند، حس قوی تمایز است: موسیقی sorna با نی‌های دوتایی و دف‌های قابی در عروسی‌ها، شعر شفاهی‌ای که هنوز زنده است، چادرهای بافته‌شده از موی بز که در مراتع تابستانی بیشتر از سر ترجیح برپا می‌شوند تا ضرورت، و غروری که از زاگرس‌نشین بودن دارند و برای هرکس که خودش یکی از ایشان است نیازی به توضیح ندارد.