اروتیک کاشغری‌ها

کاشغری‌ها اویغورهای واحه کاشغر هستند و این نام به همان شیوه‌ای عمل می‌کند که نام واحه‌ها مدت‌ها در حوضه تارِیم عمل کرده است. پیش از آن‌که اویغور در دهه‌های 1920s و 1930s به‌عنوان برچسب ملی احیا شود، ترک‌های مسلمان ساکن منطقه خود را بر اساس شهرشان معرفی می‌کردند. فرد را کاشغرلیک، ختنلیک یا تورپانلیک می‌نامیدند و تفاوت‌های لهجه، پوشش و خلق‌وخویی که این واژه‌ها در خود داشتند هنوز اهمیت دارند. کاشغر در دورترین نقطه غربی سین‌کیانگ قرار دارد، جایی که جاده‌های پیرامون صحرای تکلامکان زیر کوه‌های پامیر و تیان‌شان به هم می‌رسند، و این شهر بسیار به اُش و اندیجان نزدیک‌تر است تا به اورومچی. این موقعیت در درجه نخست آن را به شهری بازارمحور بدل کرد، و کاشغری‌ها در میان دیگر اویغورها به‌عنوان بازرگان و صنعتگر و به‌خاطر محافظه‌کاری دینی شهرت دارند.

زبان، اویغوری است، زبانی ترکی از شاخه قارلوق که آن‌قدر به ازبکی نزدیک است که گویشوران آن تا حد زیادی یکدیگر را درک می‌کنند. اسلام زود رسید. خان قراخانی ستوق بغرا خان در قرن دهم مسلمان شد و در آرتوش نزدیک آن‌جا به خاک سپرده شده است. دو اثر بنیادین ادبیات ترکی به آن دوران تعلق دارد: فرهنگ گویش‌های ترکی محمود کاشغری که نام مؤلفش به معنای اهل کاشغر است، و کوتادغو بیلیگ یوسف خاص حاجب که حدود سال 1070 در کاشغر تمام شد. بعدها واحه پایگاه خواجگان کوه سپید بود، امیرانی صوفی نقشبندی که دشمنی‌شان با خاندان کوه سیاه در یارکند نسل‌ها سیاست منطقه را شکل داد. دین همچنان سنی و حنفی است که زیارت آرامگاه‌ها به آن رنگ می‌دهد، و بنا بر سنت، مردان در دو عید بزرگ در میدان مسجد عیدگاه سماع می‌رقصند، با نوای طبل‌های دستی و سرنا که از روی بام نواخته می‌شود.

این نام در آن سوی کوه‌ها زندگی دومی دارد. هر شورش ناکام خواجگان علیه حکومت چینگ در قرن نوزدهم، و سپس سقوط امارت یعقوب بیگ با مرکزیت کاشغر در 1877، پناهندگان و کارگران مهاجر را از گردنه‌ها به دره فرغانه راند. مقامات روسی و پس از آن‌ها سرشماری شوروی در 1926 این مهاجران را قومی جدا به نام کاشغارتسی شمردند که از اویغورهای تارانچی منطقه ایلی متمایز بودند. بیشتر نوادگان آن‌ها در اطراف اندیجان و اُش بعدها در جمعیت ازبک‌ها جذب شدند یا دوباره اویغور طبقه‌بندی شدند.

استان کاشغر چند میلیون نفر جمعیت دارد که در اکثریت قریب به اتفاق اویغور هستند، و دو دهه گذشته برای آنان سخت بوده است. بیشتر شهر قدیمی که از خشت خام ساخته شده بود پس از 2009 تخریب و بازسازی شد، و از 2017 این منطقه در مرکز کارزار چین برای بازداشت دسته‌جمعی، نظارت و محدود کردن عمل دینی قرار گرفته است. ریش، روسری و جشن‌های زیارتگاه‌ها زیر فشار قرار گرفته‌اند. آنچه پایدار مانده، همان چیزهای روزمرهٔ زندگی واحه است: بازار دامِ یکشنبه، نان تنوری، چاقوهای ینگی‌سار، مسگران، کارگاه‌های ساز، و غروری سرسخت از کاشغری بودن.