اروتیک کوران

کوران نامی است که عرب‌زبانان چاد و سودان به داظا می‌دهند، شاخهٔ جنوبی بزرگ‌تر از مردمان توبو در صحرای مرکزی سهارا. در چاد این واژه معمولاً «گورانه» نوشته می‌شود و در گفتار روزمره گاه شامل تدا در کوهستان تیبستی هم می‌شود. این مردم خود را داظاگادا می‌نامند. آنچه آنان را کنار هم نگه می‌دارد قلمرو ثابتی نیست، بلکه زبان مشترک، شبکه‌ای از تبارهای پدری و تجربهٔ طولانی زندگی با بسیار کم آب است.

سرزمین آنان از لبهٔ تیبستی آغاز می‌شود و از باغ‌های نخل بورکو و فلات ماسه‌سنگی انه‌دی می‌گذرد، سپس به سوی جنوب تا مراتع کانم و بحر الغزال ادامه می‌یابد. جامعه‌هایی هم در نیجر، لیبی و سودان وجود دارند. در شمال، خانواده‌ها باغ‌های خرما را در اطراف شهرهایی چون فایا نگه می‌دارند و شتر و بز را میان چاه‌ها جابه‌جا می‌کنند. در جنوب، دام گاوی اهمیت بیشتری دارد. زبان آنان، داظاگا، به خانوادهٔ صحرایی تعلق دارد. این زبان به زبان تدا نزدیک است و از راه دورتری با کانوری و زغاوه خویشاوند است. بسیاری از کوران زبان عربی چادی را هم می‌دانند که زبان بازار این منطقه است.

اسلام در اینجا سنی و از دیرباز برقرار است. در اواخر سدهٔ نوزدهم طریقت سنوسی در بورکو زاویه‌هایی ساخت و این زاویه‌ها به کانون مقاومت مسلحانه در برابر فرانسوی‌ها بدل شدند که در سال 1913 آن منطقه را تصرف کردند. آیین‌های عشیره‌ای کنار ایمان جریان دارند. کینه‌های میان تبارها مدت‌هاست با پرداخت خون‌بها به شتر پایان می‌یابد و ریش‌سفیدان شرایط آن را تعیین می‌کنند. از مشهورترین تبارها، آناکازا در بورکو و کردا در بحر الغزال‌اند. آهنگران و صنعتگران که عزه نامیده می‌شوند گروهی جدا هستند که تنها با خودشان ازدواج می‌کنند و به‌طور سنتی فاصلهٔ اجتماعی‌شان حفظ شده است، الگویی که در بیشتر صحرای سهارا دیده می‌شود.

سیاست مدرن چاد مستقیماً از سرزمین کوران می‌گذرد. شمالی‌ها در مرکز جنگ‌های داخلی دهه‌های 1970 و 1980 بودند. حسین حبری، از آناکازاهایی که در فایا زاده شد، از سال 1982 تا زمان سرنگونی‌اش در سال 1990 بر کشور حکم راند. او در سنگال درگذشت، جایی که دادگاه ویژه‌ای با پشتیبانی اتحادیهٔ آفریقا در سال 2016 او را به جرم علیه بشریت محکوم کرده بود. امروز بسیاری از کوران در نجامنا زندگی می‌کنند و به‌جای دامداری در ارتش یا تجارت کار می‌کنند و پیوندهای تباری خود را در شهر حفظ می‌کنند.