اروتیک عیسی

عیسی یکی از قبایل سومالی است، اما این برچسب اهمیت آنان را در گوشه‌ای از شاخ آفریقا که در آن زندگی می‌کنند کم‌ارزش جلوه می‌دهد. آنان تبار غالب سومالیایی در جیبوتی‌اند و زمین‌های چرای ایشان، منطقه‌ای گرم و خشک، اکنون میان سه کشور تقسیم شده است: دشت‌های جیبوتی، منطقه اودال در شمال‌غربی سومالی‌لند پیرامون بندر قدیمی زیلع، و دشت‌های کم‌ارتفاع و خشک شرق اتیوپی که تا دیره‌داوا ادامه دارد. از نظر نسب، آنان به دیر تعلق دارند که یکی از خانواده‌های بزرگ قبیله‌ای سومالی است، و خود را شامل شش تیره اصلی می‌دانند، از جمله ایلیه، وردیق، هورونه و ولالدون. نسب در اینجا موضوعی جزئی نیست. اینکه چه کسی هنگام ریخته شدن خون غرامت می‌پردازد، چه کسی از یک چاه بهره می‌برد و چه کسی در کنار چه کسی می‌ایستد وقتی اختلافی جدی می‌شود، همه با آن تعیین می‌شود.

بیرون از شاخ آفریقا، عیسی‌ها بیشتر با حیر عیسی شناخته می‌شوند، مجموعه‌ای نانوشته از قوانین عرفی که بسیاری از عیسی‌ها آن را قانون اساسی خود می‌دانند. شوراهای ریش‌سفیدان آن را در حافظه نگه می‌دارند و در حقوق چراگاه، غرامت جراحت و حل‌وفصل اختلافات خونی به کار می‌بندند. در مرکز نمادین این نظام اوگاس قرار دارد، رهبری صاحب‌عنوان که جایگاهش اخلاقی و تشریفاتی است، نه اختیاری برای حکمرانی. پژوهشگر جیبوتیایی علی موسی ایه این نظام را با دقت بررسی کرد و آن را دموکراسی شبانی توصیف کرد. هنوز هر بار که این پرسش پیش می‌آید که جوامع بی‌دولت چگونه نظم را حفظ می‌کنند، به این توصیف اشاره می‌شود.

اسلام و عرف با هم کار می‌کنند. عیسی‌ها مسلمان سنی و پیرو مذهب شافعی‌اند و ایمان بر نماز، روزه، ازدواج و تدفین حکم می‌راند، در حالی که حیر امور عملی زندگی میان شتر، بز و همسایگان را اداره می‌کند. دامداری همچنان ستون فقرات زندگی روستایی است، و خانواده‌ها دام‌هایشان را از راه مسیرهایی میان چراگاه‌های فصلی جابه‌جا می‌کنند که بسیار کهن‌تر از مرزهایی است که اکنون آن‌ها را قطع می‌کنند.

در قرن بیستم، عیسی‌ها در قلب سیاست استعماری و ملی قرار گرفتند. در سال 1967 فرانسه مستعمره خود در خلیج تاجوره را به «سرزمین فرانسوی عفارها و عیسی‌ها» تغییر نام داد و نام دو قومی را برد که رقابتشان بر سر نفوذ، مسیر استقلال آن را در 1977 شکل داد. دو رئیس‌جمهور نخست جیبوتی، حسن گولد آپتیدون و اسماعیل عمر گله، هر دو از عیسی‌ها بودند. در اتیوپی، راه‌آهن و بزرگراهی که آدیس‌آبابا را به بندر جیبوتی وصل می‌کنند از مراتع عیسی‌ها می‌گذرند، و رقابت با دامداران عفار بر سر چراگاه، آب و شهرک‌های کنار این کریدور بیش از یک بار به خشونت مرگبار انجامیده است. بسیاری از عیسی‌ها اکنون در شهر جیبوتی و دیره‌داوا زندگی می‌کنند و در تجارت، حمل‌ونقل و دولت کار می‌کنند، اما نسب، ریش‌سفیدان و حیر با آنان همراه‌اند.