اروتیک هرنیکی‌ها

هرنیکی‌ها قومی ایتالیک از مردمان مرکز ایتالیا بودند که دره میانی تروس، یعنی رود ساکوی امروزی در جنوب لاتسیو، را در اختیار داشتند؛ از اوایل سده پنجم پیش از میلاد دست‌کم تا زمانی که روم در سده‌های چهارم و سوم پیش از میلاد آنان را در خود ادغام کرد. آنان نه با کشتار پایان یافتند و نه با مهاجرت. رومی شدند، سپس ایتالیایی، و چهار شهر کوهستانی که بر فراز کف دره ساختند هنوز مسکونی‌اند: آناگنی، فرنتینو، آلاتری و وِرولی. رشته کوهی که پشت سر آنان است هنوز کوه‌های ارنیچی نام دارد.

موقعیت جغرافیایی نیز به همان اندازه در جدا کردن آنان نقش داشت. سرزمینشان گوه‌ای میان دو قوم بود که دو قرن با روم جنگیده بودند، یعنی اِکوی‌ها در شمال و ولسکی‌ها در جنوب، و دره‌شان راه طبیعی از روم به سوی کامپانیا بود. روم زود متوجه این موضوع شد. در سال 486 پیش از میلاد هرنیکی‌ها در پیمانی که روم را به اتحادیه لاتین پیوند می‌داد گنجانده شدند، با شرایطی که بخش بزرگی از سرزمینشان را از دست دادند، و در بیشتر دو سده بعدی به‌عنوان شریکان کوچک‌تر در جنگ‌های روم شرکت کردند. لیویوس می‌گوید آنان هشت گردان برگزیده، هر کدام با چهارصد مرد، فراهم می‌کردند که از خدمت دیگر معاف و دو برابر مزد می‌گرفتند، و این تقریباً تمام چیزی است که درباره نحوه نبردشان ثبت شده است. این شراکت دو بار شکست: جنگی کوتاه در دهه 360 پیش از میلاد، و شورشی واقعی در سال 306 پیش از میلاد، زمانی که آناگنیا در جنگ‌های سامنیت بیشتر کنفدراسیون را علیه روم رهبری کرد. سه شهر، آلتریوم، فرنتینوم و وِروله، از پیوستن امتناع کردند. روم شورشیان را سرکوب کرد و به آنان شهروندی بدون حق رأی داد و مجمع فدرال و حق ازدواج میان شهرها را از آنان گرفت. به سه شهر وفادار همان شهروندی پیشنهاد شد، اما از آنان خواسته شد به‌جای آن قوانین خود را نگه دارند.

زبانشان تقریباً از میان رفته است. این زبان ایتالیک بود و معمولاً در گروه سابلیایی همراه با همسایگانشان مارسی‌ها و اِکوی‌ها قرار می‌گیرد، و تنها در چند کتیبه کوتاه و چند واژه باقی مانده که نویسندگان رومی شرح دادنش را شایسته می‌دانستند. یکی از آن‌ها samentum است، نواری از پوست قربانی که کاهنی در آناگنیا پیش از ورود به شهر آن را به کلاه خود می‌زد. مارکوس اورلیوس در سده دوم میلادی هنگام عبور از آنجا برای معلمش نوشت که این مکان در هر گوشه‌اش معبدی دارد و آیین‌هایی بی‌شمار، و این بدان معناست که تقویم دینی هرنیکی‌ها چند سده بیشتر از دولت هرنیکی‌ها دوام آورد. نویسندگان باستان نام هرنیکی‌ها را از واژه‌ای سابلیایی به معنای سنگ مشتق کردند و شهرها این را تأیید می‌کنند: دیوارهای چندضلعی در آلاتری و فرنتینو، که از تخته‌سنگ‌های عظیم آهکی بی‌ملاط ساخته شده و لبه‌به‌لبه روی هم نشسته‌اند، از بهترین استحکامات حفظ‌شده ایتالیای پیش از روم‌اند، و دروازه آکروپولیس آلاتری هنوز نعل درگاه تک‌سنگی خود را دارد.