اروتیک اپئی‌ها

اپئیان مردم ایلیس بودند، در شمال‌غربی شبه‌جزیره پلوپونز یونان، در عصر قهرمانی که سنت یونانی آن را پیش از جنگ تروا و در طول آن قرار می‌داد، تقریباً در اواخر عصر مفرغ. سرزمین و خاندان حاکم‌شان بعدها به ایلیایی‌ها رسید، یونانیان کلاسیک که معبد زئوس در المپیا را اداره می‌کردند. تقریباً همه آنچه از ایشان می‌دانیم از هومر و نویسندگان متأخرتری می‌آید که همان افسانه‌ها را بازگو کرده‌اند، و از این رو ایشان در جایی قرار دارند که تاریخ و حماسه در هم می‌آمیزند. در این منابع سه ویژگی ایشان را به‌عنوان یک گروه مشخص می‌کند: نام، قلمرو و خاندان شاهی. دشت ایلیس و ناحیه بوپراسیون در اختیار ایشان بود و شاهانشان ادعا می‌کردند از اندیمیون نسب می‌برند.

پوسانیاس ثبت می‌کند که اندیمیون چگونه پسرانش را در المپیا برای رسیدن به تخت به مسابقه واداشت. اپئیوس پیروز شد و نام خود را به مردم داد. برادرش اتولوس که پس از او فرمانروایی کرد، بعدها به آن‌سوی دریا و به شمال تبعید شد و سرزمینی که در آن ساکن شد، اتولیا نام گرفت. پادشاهی متأخرتر به نام ایلیوس، مردم را ایلیایی‌ها نامید. این داستان به توضیحی کهن می‌ماند برای اینکه چرا یک سرزمین دو نام داشت، و جغرافی‌دانان باستان همچنان بر سر این بحث می‌کردند که آیا اپئیان و ایلیایی‌ها یک قوم بودند یا دو قوم.

هومر به ایشان لبه‌ای سخت‌تر می‌بخشد. در ایلیاد، نستور سالخورده جنگ مرزی دوران جوانی‌اش را به یاد می‌آورد. پیلیایی‌ها به گله‌های ایلیس تاختند تا آنچه را اپئیان به پدرش بدهکار بودند بازپس گیرند، و اپئیان ضربه متقابل زدند، شهر تریوئسا بر رود آلفئوس را محاصره کردند و سرانجام رانده شدند. شاه ایشان در آن روایت اوگئیاس است. او همان اوگئیاسی است که هراکلس اصطبل‌هایش را پاک کرد و سپس از پرداخت مزدش سر باز زد، نزاعی که به جنگ انجامید. دو جنگاور همزاد به نام مولیونه‌ها در هر دو داستان برای اپئیان جنگیدند.

در تروا، فهرست کشتی‌ها چهل کشتی را به ایشان نسبت می‌دهد که زیر فرمان چهار سردار بودند، از جمله پسران مولیونه‌ها و نوه‌ای از اوگئیاس. در بازی‌های سوگواری پاتروکلوس، نستور بار دیگر به گذشته می‌نگرد، به بازی‌هایی که در بوپراسیون برای سرورِ مرده، آمارینکئوس، برگزار شد. او ادعا می‌کند که در آنجا هر رقابتی را جز مسابقه ارابه‌رانی برده است. مسابقات ورزشی در تمام سنت ایشان جریان دارد، که برای قومی که سرزمین کهنش المپیا را در خود داشت، شایسته است.

پایان ایشان به افسانه‌های بازگشت دوریایی‌ها تعلق دارد. مهاجران اتولیایی به فرماندهی اوکسیلوس به ایلیس درآمدند و از آن پس مردمش به نام ایلیایی‌ها شناخته شدند. نام اپئیان در حماسه و در شجره‌نامه‌های خانواده‌های ایلیایی زنده مانده است، گذشته‌ای قهرمانانه برای منطقه‌ای که بعدها میزبان بازی‌های المپیک شد.