اروتیک لیبورنی‌ها

لیبورنی‌ها مردمی از عصر آهن بودند که در شمال‌شرقی دریای آدریاتیک زندگی می‌کردند و بیشتر هزاره نخست پیش از میلاد بر ساحل و جزیره‌های کرواسی امروزی تسلط داشتند. سرانجام روم آن‌ها را در خود جذب کرد و نسل‌هایشان در جمعیت لاتین‌زبان دالماسی رومی حل شد. آن‌ها پیش از هر چیز مردمی دریانورد بودند. قلمروشان از رودخانه Raša در لبه شرقی ایستریا تا رودخانه Krka امتداد داشت. این قلمرو جزیره‌های کوارنر و بندرهای امن اطراف Zadar را دربر می‌گرفت. آن‌ها پایتخت واحدی نداشتند، بلکه قدرتشان در زنجیره‌ای از سکونتگاه‌ها و بندرهای مستحکم روی تپه‌ها متمرکز بود، از جمله Iader (Zadar)، Aenona (Nin)، Asseria نزدیک Benkovac و Curicum در جزیره Krk.

در مقطعی از زمان نفوذشان دورتر هم رفت. استرابون نوشته است که آن‌ها Corcyra، یعنی کورفوی امروزی، را در اختیار داشتند تا آنکه مهاجران کورنتی در اواخر سده هشتم پیش از میلاد آن‌ها را بیرون راندند. نویسندگان رومی همچنین از پایگاه‌های لیبورنی در ساحل ایتالیا آن‌سوی دریا یاد کرده‌اند. نویسندگان یونانی و رومی اغلب آن‌ها را دزد دریایی می‌نامیدند، برچسبی که نشان می‌دهد چه کسانی بر سر همان راه‌های دریایی رقابت می‌کردند. ماندگارترین میراث آن‌ها یک کشتی است. روم liburna، یعنی گالی سبک و سریعی را تقلید کرد. ناوگان اوکتاویانوس در نبرد اکتیوم در سال 31 پیش از میلاد علیه مارک آنتونی از چنین کشتی‌هایی استفاده کرد و liburna به واژه‌ای عمومی در زبان رومی برای کشتی جنگی سبک بدل شد.

هیچ‌کس نمی‌داند لیبورنی‌ها از کجا آمدند یا دقیقاً به چه زبانی سخن می‌گفتند. زبان آن‌ها تنها در نام افراد، مکان‌ها و خدایان حک‌شده روی سنگ‌های دوره رومی باقی مانده است. این نام‌ها به نام‌های ونتی و ایستریایی شمال آدریاتیک نزدیک‌ترند تا به نام اقوام جنوب و شرق خود. این موضوع نشان می‌دهد که آن‌ها هویت ساحلی ویژه خود را داشتند و شاخه‌ای ساده از ایلیری‌ها نبودند. دین آن‌ها هم به همین شکل محدود بازمانده است. در Aenona، الهه‌ای محلی به نام Anzotica به‌عنوان شکلی از ونوس پرستش می‌شد، نشانه‌ای از اینکه پرستش محلی در دین رومی جذب شد و از میان نرفت. یک متن جغرافیایی یونانی حتی ادعا کرده است که لیبورنی‌ها را زنان فرمان می‌راندند، گزارشی که مورخان با احتیاط با آن برخورد می‌کنند.

روم کنترل را به‌تدریج و نه با یک فتح واحد به دست آورد. Iader مستعمره رومی شد، شهرهای دیگر به شهرداری‌های خودگردان تبدیل شدند و خانواده‌های محلی نام‌های لاتین برگزیدند اما برخی عادات خود را حفظ کردند. روشن‌ترین نمونه آن cippus لیبورنی است، سنگ قبر استوانه‌ای که بالای آن مخروطی قرار دارد، نوعی محلی که بیشتر در اطراف Zadar یافت شده است. در اوایل قرون وسطا، نسل‌های رومی‌شده آن‌ها با کرواتیایی‌هایی که در ساحل ساکن شدند درآمیختند. این نام پس از آن‌ها هم باقی ماند: منطقه ساحلی اطراف Opatija هنوز هم لیبورنیا (Liburnia) نامیده می‌شود.