اروتیک یونانیان کاپادوکیه

یونانیان کاپادوکیه نسب خود را به مسیحیان ارتدکس در فلات آتشفشانی مرکز آناتولی می‌رسانند. جامعهٔ آنان حدود نه قرن پس از آنکه بیزانس این منطقه را از دست داد، شکلی از زبان یونانی را حفظ کرد. ایمان بیش از زبان هویت این گروه را تعریف می‌کرد. برخی روستاها به یونانی سخن می‌گفتند. روستاهای دیگر ترکی حرف می‌زدند و آن را با حروف یونانی می‌نوشتند. همهٔ آنان خود را از روم می‌دانستند، یعنی تابعان ارتدکس نظم عثمانی. هنوز هم سرزمین آثار آنان را در خود دارد، از کلیساهای صخره‌تراش اطراف گوره‌مه تا خانه‌های سنگی سیناسوس که اکنون مصطفی‌پاشا نامیده می‌شود.

زبان یونانی آنان توجه زبان‌شناسان را جلب می‌کند. پیشروی سلجوقیان پس از نبرد ملازگرد در سال 1071 این روستاها را از سواحل یونانی‌زبان جدا کرد. سپس یونانی کاپادوکی در کنار ترکی رشد کرد و مقدار غیرعادی‌ای از آن را در خود جذب کرد: واژگان، هماهنگی واکه‌ای، پسوندهای به سبک ترکی و، در بسیاری از گویش‌ها، از دست رفتن جنسیت دستوری. ر. م. داوکینز این زبان را پیش از جنگ جهانی اول روستا به روستا ثبت کرد. او آن را در جمله‌ای خلاصه کرد که مردم هنوز نقل می‌کنند: پیکر یونانی مانده بود، اما روح ترکی شده بود. گویش‌ها از روستایی به روستای دیگر تفاوت محسوسی داشتند. فاراسا در شرق گونه‌ای داشت آن‌قدر متمایز که پژوهشگران اغلب آن را جداگانه بررسی می‌کنند.

دین تاریخ آنان را شکل داد، از جمله چگونگی پایان یافتنش در آناتولی. این سرزمین زادگاه باسیلیوس قیصریه، گریگوریوس نازیانزی و گریگوریوس نیسایی بود و زندگی روستا بر محور کلیسای محله و جشن‌های آن می‌چرخید. بسیاری از مردان مدت‌های طولانی در قسطنطنیه به عنوان بازرگان و پیشه‌ور می‌ماندند و درآمدهای آنان مدرسه و کلیسا در زادگاهشان ساخت. سپس مبادلهٔ جمعیت در سال 1923 میان یونان و ترکیه رخ داد که مردم را بر پایهٔ دین، نه زبان، دسته‌بندی کرد. ارتدکس‌های یونانی‌زبان و ترکی‌زبان به یک‌سان به کشوری فرستاده شدند که بیشترشان هرگز ندیده بودند.

در یونان با نام‌های آشنا بازسازی کردند. پناهندگان از پروکوپی که امروز اورگوپ نامیده می‌شود، نیا پروکوپی را در اوبوآ بنیان نهادند. آنان آثار مقدس قدیس یوحنای روس را با خود آوردند که اکنون کانون یکی از پرجمعیت‌ترین زیارت‌های کشور است. دیگران نیا سیناسوس و نیا کاروالی را بنا کردند. ظرف دو نسل، گویش‌ها به طور گسترده منقرض‌شده دانسته شدند. سپس پژوهشگران در دهه 2000 گویشوران سالخورده‌ای را یافتند که هنوز از آن‌ها استفاده می‌کردند، بیشترشان از گونهٔ میستیوتی. امروز نسل‌های بعدی هویت را از طریق انجمن‌های میراثی، جشن‌های مذهبی، گوشت گاو نمک‌سودشدهٔ ادویه‌دار که یونانیان پاستورمَس می‌نامند، و تلاشی کوچک اما مصمم برای زنده نگه داشتن زبان حفظ می‌کنند.