اروتیک کامونی‌ها

کامونی‌ها مردمی از عصر آهن در مرکز آلپ بودند. روم در سال 16 BC بر آنان چیره شد و در قرون بعد در جمعیت دره‌ای که از آن آمده بودند، یعنی وال کامونیکا، جذب شدند؛ ساکنان این دره امروز هم خود را کامونی می‌نامند. این دره شکافی یخچالی و ژرف است که رود اولیو در شمال برشا، در جایی که امروز لمباردی نام دارد، آن را بریده است. نویسندگان باستانی درباره‌ی هویت کامونی‌ها به توافق نرسیدند: پلینی آنان را در کنار اوگانه‌ای‌ها قرار داد، استرابون ایشان را در شمار رتیایی‌های شمال آورد، و بنای پیروزی رومی در لا توربی نیز آنان را صرفاً در کنار ده‌ها قبیله‌ی آلپی دیگر فهرست کرد که گذرگاه‌های کوهستانی را خطرناک کرده بودند. زبان خودشان هم در این باره کمکی نمی‌کند. آنان آن را با الفبایی نوشتند که از اتروسکی و از راه همسایگان شمالی‌شان به وام گرفته بودند، و کمتر از دویست کتیبه‌ی کوتاه از آن برجای مانده است. حروف را می‌توان هجی کرد، اما زبانی که پشت آن‌هاست هرگز به شکلی قانع‌کننده جایگاهش تعیین نشده است. نزدیک‌ترین استدلال‌ها آن را به رتیایی پیوند می‌دهند، دیگران در آن صدای کلتی می‌شنوند، و شاید بازمانده‌ی زبانی کهن‌تر از هر دوی آن‌ها باشد. پس از فتح، دره به Civitas Camunnorum بدل شد که مرکزش در جای کنونی Cividate Camuno بود و با نام آن، تئاتر و آمفی‌تئاتری نیز داشت، و در چند نسل مردان محلی کتیبه‌های گورنوشت لاتین بر سنگ نصب می‌کردند.

امروز آنان بیشتر به خاطر آنچه کنده‌کاری کرده‌اند شناخته می‌شوند. صخره‌های دره یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های نقش‌های حکاکی‌شده‌ی پیش‌ازتاریخ در هر جایی را در خود دارد، بیش از صد هزار نقش، و نخستین محوطه‌ی ایتالیا بود که یونسکو آن را به فهرست خود افزود. حکاکی آنجا هزاران سال پیش از آنکه کامونی‌ها مردمی شناخته‌شده باشند آغاز شده بود و با رسیدن رومیان متوقف نشد، اما عصر آهن پرصداترین مرحله‌ی آن است: پیکرک‌های نیایشگری با دست‌های برافراشته، مبارزانی با کلاه‌خودهای تاج‌دار، شکارچیان، شخم‌زنان، ارابه‌ها، خانه‌هایی بر پایه‌های چوبی، ردپاها، و ترکیب‌های بالاسری از مزرعه‌های حصارکشیده که به‌طرز عجیبی شبیه نقشه‌اند. یکی از پنل‌ها پیکری شاخدار با گردنبندهای طوقی و یک مار در کنارش را نشان می‌دهد که معمولاً آن را خدای شاخدار از نوعی می‌دانند که در سراسر جهان کلتی یافت می‌شود. پرستش در اینجا به آب و به مکان‌های ویژه پیوند داشت: در اسپینرا، نزدیک برنو، چشمه‌ای مقدس مدت‌ها پیش از آنکه رومیان آن را به معبدی برای مینروا بازسازی کنند در کاربرد بود، و این همان کاری است که فاتحان با زیارتگاهی که نمی‌توانند برکنند انجام می‌دهند. یکی از نقش‌های حکاکی‌شده، پیکری پیچ‌خورده با نُه نشان کاسه‌ای‌شکل که به گل کامونی معروف است، اکنون نشان منطقه‌ی لمباردی است. این سرنوشتی غیرمعمول برای نمادی است که هیچ‌کس نمی‌تواند بخواند.