اروتیک بتا اسرائیل

بتا اسرائیل یهودیان ارتفاعات اتیوپی هستند، قومی که قرن‌ها با آیینی مبتنی بر تورات و در انزوای تقریباً کامل از دیگر جهان یهود زیست و امروز تقریباً همگی در اسرائیل زندگی می‌کنند. روستاهای ایشان در منطقه کوهستانی و ناهموار شمال دریاچه تانا، در اطراف گوندر و تا کوه‌های سمین و غرب تیگرای، قرار داشت. آنان زمین‌های اجاره‌ای را کشت می‌کردند و به‌عنوان آهنگر، کوزه‌گر و بافنده کار می‌کردند، حرفه‌هایی که همسایگان مسیحی‌شان اغلب خوار می‌شمردند و گاه از آن می‌ترسیدند. خود این نام به معنای خاندان اسرائیل است. نامی که بیگانگان بر ایشان نهادند، فلاشا، به تقریب به معنای سرگردان بی‌زمین است و امروز از به کار بردنش پرهیز می‌شود.

دین ایشان، هایمانوت، بر اورت استوار است، یعنی هشت کتاب نخست کتاب مقدس به زبان گئزی، نه بر تلمود که هرگز به ایشان نرسید. کاهنانی که کسیم نامیده می‌شدند، نه خاخام‌ها، نماز را رهبری می‌کردند و راهبان زمانی اقتدار واقعی داشتند. سبت را با سخت‌گیری غیرمعمولی نگه می‌داشتند، قوانین طهارت را عیناً رعایت می‌کردند، از جمله کلبه‌های جداگانه برای زنان در دوران عادت ماهانه، و جشن ویژه خود، سیگد، پنجاه روز پس از یوم کیپور است: جامعه روزه می‌گیرد، به تپه‌ای بالا می‌رود، خواندن اورت را می‌شنود و پیمان را تجدید می‌کند. اسرائیل این جشن را در سال 2008 جشن ملی اعلام کرد. زبان‌های بومی قدیمی کایلا و قوارا بودند که از زبان‌های آگاوی شاخه کوشی‌اند، اما در چند سده اخیر بیشتر خانواده‌ها به امهری یا تیگرینیا روی آوردند که هر دو سامی‌اند. امروز عبری زبان جوانان است و امهری زبان پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایشان.

خاستگاه ایشان محل مناقشه است. روایت خود جامعه آنان را به قبیله دان یا به منلیک، پسر سلیمان و ملکه سبا، می‌رساند. بیشتر مورخان آنان را گروهی می‌دانند که در سده‌های میانه در ارتفاعات، در میان آگاوزبانانی که به آیین‌های کتاب مقدس پایبند ماندند، شکل گرفت، در حالی که امپراتوری مسیحی از هر سو گرداگردشان را می‌گرفت. جنگ‌ها با امپراتوران سلیمانی میان سده‌های پانزدهم و هفدهم زمین و خودمختاری را از آنان گرفت و همین شکست آنان را به پیشه‌ورانی مستأجر بدل کرد. یهودیان اروپایی در دهه 1860 با آنان ارتباط برقرار کردند و مدرسه‌های ژاک فایتلوویچ در اوایل دهه 1900 آنان را به یهودیان جهان پیوند داد. خاخام اعظم سفاردی اسرائیل در سال 1973 یهودی بودن آنان را اعلام کرد، قانون بازگشت از سال 1975 شامل حالشان شد و پل‌های هوایی عملیات موسی در سال 1984 و عملیات سلیمان در سال 1991 ده‌ها هزار نفر را بیرون بردند، که در دومی بیش از چهارده هزار نفر در حدود یک روز و نیم جابه‌جا شدند. از آن پس داستان آنان در اسرائیل خدمت در ارتش، کرسی‌هایی در کنست و نخستین وزیر کابینه بوده است، در کنار کشمکش‌های علنی و بی‌پرده بر سر رفتار پلیس و تبعیض. امروز بیش از 150,000 اسرائیلی اتیوپیایی‌تبار زندگی می‌کنند که در نتانیا، رحووت، بئرشبع و اشدود متمرکزند، در حالی که تنها جوامع کوچک باقی‌مانده‌ای در گوندر و آدیس‌آبابا مانده‌اند که بسیاری از آنان فلاش مورا، یعنی فرزندان کسانی که به مسیحیت گرویده بودند، هستند و در انتظار پیوستن به خویشاوندان خود به سر می‌برند.